World Reader's Digest

Στην αποβάθρα της Τρούμπας

Η Ακτη Μιαουλη ειναι ο σημαντικοτερη και δημοφιλεστερη ακτη στον Πειραια. Ταυτιστηκε με την ανοδο της ναυτιλιας, του εμποριου και της επιχειρηματικοτητας, εκεινων δηλαδη των χαρακτηριστικων που ανεδειξαν τον Πειραια ως πρωτο λιμενα της Ελλαδας και εναν εκ των σημαντικοτερων της Μεσογειου.

Προκειται για την πλεον ιστορικη παρακτια λεωφορο του εμπορικου λιμενα της πολης. Καθε μετρο της Ακτης Μιαουλη, που ελαβε την ονομασια της απο την προσπαθεια του μεγαλου Υδραιου ναυμαχου της επαναστασης Ανδρεα Μιαουλη να κτισει εκει την οικια του, αποτελει για τον Πειραια σημερα οχι απλα μια ιστορια, αλλα εκατονταδες ιστοριες της πολης που καταγραφονται σε διαφορετικη χρονικη περιοδο. Γιατι ομως η Ακτη Μιαουλη αναμεσα στις τοσες αλλες ακτες, κατεστη η πλεον σημαντικη για τη ναυτιλια στον Πειραια;

Κεντρο της Ακτης Μιαουλη απο τα πρωτα κιολας χρονια κατεστη η προβλητα του Διαδοχου Κωνσταντινου (μετεπειτα Βασιλεως Κωνσταντινου), η οποια ηταν η πρωτη οπου μπορουσαν τα πλοια να πλευρισουν, καθως στις υπολοιπες λογω του αβαθους λιμενα, και μεχρι της πληρους εκβαθυνσης του, εμεναν αγκυροβολημενα και η επικοινωνια γινοταν μεσω λεμβων.

Σε αυτη την προβλητα με τον περιορισμενο σε φιλοξενια αριθμο πλοιων, σε σχεση με το συνολικο αριθμο των σκαφων που επιαναν το λιμανι του Πειραια, οι ναυτικοι πρακτορες εδιναν πραγματικες μαχες για να επιτυχουν ωστε το δικο τους πλοιο να ειναι εκεινο, το “τυχερο”, που θα “πιασει” προβλητα. Και οι λογοι ηταν πολλοι. Αφενος για να αποφυγουν την ταλαιπωρια της επιβιβασης η αποβιβασης των επιβατων με λεμβους, αφετερου για να γλιτωσουν το κοστος των “βαρκαδιατικων”, των τελων δηλαδη που χρεωναν οι βαρκαρηδες στις μετακινησεις.

Ομως περαν της ευκολιας αυτης το “δεσιμο” στη συγκεκριμενη προβλητα, εξασφαλιζε κυρια την ευκολη υδροληψια του σκαφους, καθως μια τρομπα νερου ειχε κατασκευαστει σε αυτη την προβλητα. Τα χρονια εκεινα, ηταν γνωστη η ελλειψη νερου στον Πειραια, που οδηγουσε τους κατοικους στις δημοσιες βρυσες που ηταν μετρημενες στα δακτυλα του ενος χεριου!

Εξ αιτιας αυτης της σημαντικης τρομπας (δημοσιας βρυσης), οι νησιωτες ναυτικοι με την ιδιομορφη προφορα τους πιεζαν τους ναυτικους πρακτορες πριν ακομα καλα καλα εισελθουν στο λιμανι, φωναζοντας απο το κορακι του σκαφους “στη τρουμπα, στη τρουμπα” δηλαδη υποδεικνυοντας στον πρακτορα τη θεληση τους εστω και την τελευταια στιγμη να πιασουν την προβλητα της τρομπας του νερου.

Η ιδια η σπουδαιοτητα του νερου, που αντικατοπτριζοταν στον ορο “Τρουμπα”, κατανικησε την οποια επισημη ονομασια της προβλητας ακομη κι αν επροκειτο για διαδοχο θρονου η βασιλια. Η καλυψη αναγκων εργασιας και επιβιωσης ηταν για τον εργατικο Πειραια σπουδαιοτερη απο τιτλους η βαθμους.

Φυσικα ειναι λαθος η αναφορα οτι ο ορος Τρουμπα προεκυψε μετα την καταστροφη του ’22 απο τους Μικρασιατες προσφυγες. Ο ορος Τρουμπα (θεση Τρουμπα, Προβλητα της Τρουμπας, συνοικια Τρουμπα) υπαρχει και χρησιμοποιειται απο τα μεσα του 19ου αιωνα και μετα. Αυτο αποδεικνυει αλλωστε και το πληθος των σχετικων δημοσιευματων εφημεριδων της εποχης. Η γρηγορη προσβαση στην αποβαθρα δεν ευνοει μονο την ευκολη ακτοπλοϊκη συγκοινωνια αλλα και το λαθρεμποριο που χρειαζεται λιγες μονο στιγμες για να ξεφορτωσει κιβωτια που διαφορετικα θα απαιτουσαν την εμπλοκη βαρκων και βαρκαρηδων.

Αποβαθρα Τρουμπας 1903

Η αξια της παρακτιας αυτης τρομπας μεγαλωνε οταν απο την εποχη των ιστιων η ναυτιλια περασε στην εποχη της ατμοκινησης. Το νερο εγινε απαραιτητο οχι μονο για την τροφοδοσια ανθρωπων και κτηνων αλλα και για τη κινηση των ιδιων των πλοιων.

Ετσι αυτη η “τρουμπα” ονοματισε οχι μονο τη προβλητα του Διαδοχου Κωνσταντινου αλλα ολη τη γυρω περιοχη, γνωστη σημερα σε εμας ως Τρουμπα, οχι βεβαια λογω της προβλητας αλλα λογω των δυο δρομων, της οδου Νοταρα και της οδου Φιλωνος που σχεδον παραλληλα συνοδευουν την Ακτη Μιαουλη απο την ηπειρωτικη της πλευρα.

Κι αν η Τρουμπα ως διασημη συνοικια για τα κεντρα της και τον αγοραιο ερωτα που προσεφερε, ουδεποτε αποποιηθηκε τη ναυτικη της πλευρα, που ηταν αλλωστε η πρωτη και αυθεντικη. Την τεραστια αποβαθρα της, που εξασφαλιζε την ελευθεροκοινωνια των πλοιων με την ακτη μεσω απλων κλιμακων.

Αν το ακουσμα της λεξης Τρουμπας προκαλει σημερα συνειρμους σχετικους με τις παραπανω φωτογραφιες
για τους Καπεταναιους, τους ναυτικους πρακτορες και τις ναυτιλιακες εταιρειες σημαινε κατι πολυ περισσοτερο
τα πρωτα χρονια οπου η προσεγγιση στον Πειραια αποτελουσε μια αληθινη περιπετεια 

Αυτη η προβλητα που εστιαζε τον ποθο καθε Καπετανιου να πλευρισει πανω της, συντομα εγινε το κεντρο της ναυτικης κινησης της πολης. Γυρω απο αυτην αρχισαν οπως οι μελισσες που συγκεντρωνονται γυρω απο τη κυψελη, να αναπτυσσονται με γοργους ρυθμους τα ναυτικα γραφεια, τα πρακτορεια, οι ναυτικες εταιρειες, τα γραφεια ναυτολογησης η υποδοχης ναυτικων. Δεν ειναι τυχαιο λοιπον, οτι η προβλητα της Τρουμπας αποτελουσε το κεντρο της Ακτης Μιαουλη, το κεντρο της αναπτυξης της ναυτιλιας στον Πειραια, το κεντρο της πολης, που φυσικα ο μεγαλος θαλασσογραφος Κωνσταντινος Βολανακης, κατοικος Πειραιως γνωριζε και φροντισε να αποθανατισει.

Λεπτομερεια απο το εργο με τιτλο “Το λιμανι του Πειραια” του Κωνσταντινου Βολανακη. Περιπατος στη Βασιλικη αποβαθρα. Στο βαθος απλωνεται ολη η Ακτη Μιαουλη και ο Αγιος Νικολαος
(Λαδι σε μουσαμα. Συλλογη Δημου Πειραιως)

Ολοι οι πρακτορες και ολες οι εταιρειες επιθυμουσαν τα δικα τους πλοια να ειναι εκεινα που ειτε μετεφεραν ανθρωπους ειτε εμπορευματα, να πλευριζουν την αποβαθρα της Τρουμπας. Και ερχονται σε αψιμαχιες τοσο μεταξυ τους οσο με τις επισημες αρχες της πολης. Μεχρι που το 1899 μια τετοια αψιμαχια προκαλει την παραιτηση του Λιμεναρχη Πειραιως καθως ειχε προβει στην εκδοση εντολης που απαγορευε την εκφορτωση σιτηρων στη συγκεκριμενη προβλητα. Απαγορευση που προκαλεσε την εντονη αντιδραση των συντεχνιων του συγκεκριμενου κλαδου.

Ιουλιος 1899. Καθε εταιρεια και καθε γραφειο απαιτει τα δικα της πλοια να προσεγγιζουν την αποβαθρα της Τρουμπας

Περιξ της διασημης αυτης προβλητας αρχισαν να υψωνονται τα Μεγαρα των ναυτικων εταιρειων καθως και τα πρωτα κτηρια που κτιστηκαν στον Πειραια με προορισμο τη στεγαση τετοιων επιχειρησεων. Πρωτο απο ολα ξεχωριζει το Μεγαρο των αδελφων Βαττη που κατασκευαστηκε για τη φιλοξενια ναυτικων επιχειρησεων εχοντας συναμα ομως τη δυνατοτητα, καποιοι οροφοι απο αυτο, να ειναι ξενοδοχειο, καλυπτοντας τις αναγκες των εταιρειων για φιλοξενια ναυτικων και ξενων συνεργατων, εμπορων και βιοτεχνων.

Απο το 1899 κιολας ο τοτε Δημαρχος Πειραιως Τρυφων Μουτζοπουλος ο οποιος ηταν και Προεδρος της Λιμενικης Επιτροπης που διαχειριζοταν το λιμανι του Πειραια, πετυχε τη συναψη δανειου απο την Εθνικη Τραπεζα, με σκοπο την επεκταση της προβλητας της Τρουμπας και της διαμορφωσης της. Ο καλλωπισμος και η επεκταση της αποτελουσαν εναν αναγκαιο ορο ωστε να παραμεινει η κεντρικη θεση, η καρδια του πειραϊκου λιμενα.

Απο εκει την περιοδο του εθνικου διχασμου οι οπαδοι του Ελευθεριου Βενιζελου υποχρεωσαν τους Πρεσβευτες και τις οικογενειες τους που δεν ανηκαν στην ΑΝΤΑΝΤ η που τηρουσαν ουδετεροτητα να αναχωρησουν απο την Ελλαδα.

Και στην ιδια προβλητα της Τρουμπας αποβιβαστηκαν οι ανδρες της  Δευτερας Μεραρχιας στην οποια ανηκε το 34ο Συνταγμα Πεζικου, στο οποιο υπηρετουσαν οι Πειραιωτες.

Οχι τυχαιως αλλωστε και η μετονομασια του  δρομου που ξεκινα απο την αποβαθρα της Τρουμπας, απο Αιγεως  σε Λεωφορο Δευτερας Μεραρχιας, δειχνοντας ετσι το σημειο αποβιβασης.

Αλλα και πριν απο αυτους τα οποια αγηματα αποβιβαζονταν στον Πειραια εκει πρωτοπατουσαν.

Αποβιβαση αγηματων στην Τρουμπα (1899)

Ως συνεχεια της ιστοριας της αποβαθρας της τρουμπας νερου, συναντουμε στη συνεχεια ολα τα εργα. Η βασιλικη προβλητα για την υποδοχη των υψηλων προσκεκλημενων Προεδρων, Πρωθυπουργων και Βασιλεων.

Αλλα και το πρωτο Χρηματιστηριο Εμπορευματων που λιγο μετα αποτελεσε το ιστορικο Δημαρχειο του Πειραια, το γνωστο Ρολοϊ, επιβεβαιωνε πως εκει βρισκοταν η καρδια του Πειραια. Λαμπρα μεγαρα κατασκευαστηκαν αναλογα με το μεγεθος και τη σπουδαιοτητα του λιμανιου που εκπροσωπουσαν.

Γρηγορα ολοκληρη η Ακτη Μιαουλη που γεννηθηκε εχοντας κεντρο της τη σημαντικη τρομπα υδατος, σημανε τους χτυπους της καρδιας ολακερης της πολιτειας. Εγινε το πιο πολυσυχναστο σημειο, το πανελληνιο κεντρο εκτελωνισμου, μετακινησης επιβατων και εμπορευματων. Το κεντρο εστιασης των φωτογραφων και καλλιτεχνων.

Τα παντα στον Πειραια, αποκλεισμοι, επεμβασεις ξενων δυναμεων, κατοχη πολης, αφιξεις και αναχωρησεις εγιναν στην Ακτη Μιαουλη.

Παραρτημα φωτογραφιων απο την Ακτη Μιαουλη
Το ξενοδοχειο “Πειραιευς”
Το παλαιο ξενοδοχειο “Πειραιευς” στην κατασταση που βρισκεται σημερα
Η Ακτη Μιαουλη σημερα
Παρατηρηση:
 
Ο Προβλητας η η προβλητα; Αρσενικο η θηλυκο; Ο Μπαμπινιωτης μας πληροφορει:
Στην αρχαια Ελληνικη, απ’ οπου ξεκινησε, η λεξη προβλης, προβλῆτος σημαινε «προεξεχων, προβαλλων» και χρησιμοποιηθηκε ως επιθετο με δυο γενη, αρσενικο (ὁ προβλης) και θηλυκο (ἡ προβλης): ως θηλυκο σε χρησεις οπως προβλῆτες ἀκται, προβλῆτες στῆλαι, προβλης ἔπαλξις και ως αρσενικο σε χρησεις οπως προβλῆτες ὀδοντες, προβλῆτες πυργοι, προβλῆτες λιθοι. Παλαιοτερη και συχνοτερη φαινεται οτι ηταν η χρηση του θηλυκου γενους (απαντα ηδη στον Ομηρο). Κυριως απο τη συνεκφορα με τη λεξη ακτη (προβλης ἀκτη) επικρατησε τελικα το θηλυκο γενος της λεξης στη νεοτερη χρηση της ως ουσιαστικου. Ετσι, σημερα λεμε η προβλητα.
(http://www.babiniotis.gr/wmt/webpages/index.php?lid=1&pid=20&apprec=52)
Exit mobile version