Προοδος στη Μαχη Κατα του AIDS

images«Ποτε στην ιστορια των ανθρωπων δεν εχουν γινει γνωστα τοσο πολλα πραγματα για μια τοσο περιπλοκη αρρωστια μεσα σε τοσο μικρο διαστημα», γραφει ο Δρ Τζεραλντ Τζ. Σταϊν στο βιβλιο του Ενημερωση για το AIDS—2003 (AIDS Update 2003). Ο ιδιος ισχυριζεται οτι «η ιστορια του HIV/AIDS ειναι μια ιστορια αξιοσημειωτων επιστημονικων επιτευγματων». Τι εχει επιτευχθει;

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ιατρικη γνωση και πειρα εχει δωσει στους ερευνητες τη δυνατοτητα να αναπτυξουν συνδυασμους φαρμακων τα οποια προσφερουν νεα ελπιδα στους ανθρωπους που εχουν μολυνθει απο τον ιο HIV. Επιπλεον, τα εκπαιδευτικα προγραμματα για το AIDS εχουν αποφερει καρπους σε αρκετες χωρες. Αλλα μηπως η επιτυχια τετοιων προσπαθειων σημαινει την αρχη του τελους αυτης της θανατηφορας επιδημιας; Μπορουν οι τρεχουσες επιστημονικες και εκπαιδευτικες προσπαθειες να ανακοψουν την εξαπλωση του AIDS; Εξεταστε τα ακολουθα.

Φαρμακευτικη Αγωγη

«Αχτιδα Ελπιδας στη Μαχη Κατα του Aids», ελεγε ο τιτλος στο τευχος του περιοδικου Ταϊμ (Time) με ημερομηνια 29 Σεπτεμβριου 1986. Αυτη η «αχτιδα ελπιδας» δημιουργηθηκε απο τα αποτελεσματα μιας κλινικης δοκιμης με τη χρηση αζιδοθυμιδινης, ενος αντιρετροϊκου φαρμακου, για την αντιμετωπιση του ιου HIV. Ειναι αξιοσημειωτο οτι οι ασθενεις που ειχαν τον ιο HIV και επαιρναν αζιδοθυμιδινη ζουσαν περισσοτερο. Εκτοτε, τα αντιρετροϊκα φαρμακα εχουν παρατεινει τη ζωη εκατονταδων χιλιαδων ανθρωπων. (Βλεπε το πλαισιο «Τι Ειναι τα Αντιρετροϊκα Φαρμακα;» στη σελιδα 7.) Ποσο αποτελεσματικα εχουν αποδειχτει στην αντιμετωπιση της λοιμωξης HIV;

Παρα τον αρχικο ενθουσιασμο για την κυκλοφορια της αζιδοθυμιδινης, το περιοδικο Ταϊμ ανεφερε οτι οι ερευνητες που ασχολουνται με το AIDS «ηταν βεβαιοι πως δεν [επροκειτο] για το απολυτο οπλο κατα του AIDS». Ειχαν δικιο. Μερικοι ασθενεις δεν μπορουσαν να ανεχτουν την αζιδοθυμιδινη, και ως αποτελεσμα αναπτυχθηκαν αλλα αντιρετροϊκα φαρμακα. Αργοτερα η Υπηρεσια Τροφιμων και Φαρμακων των ΗΠΑ ενεκρινε εναν συνδυασμο αντιρετροϊκων φαρμακων για ασθενεις που βρισκονταν σε προχωρημενα σταδια της λοιμωξης HIV. Η συνδυασμενη θεραπευτικη αγωγη, που περιλαμβανε τη ληψη τριων η περισσοτερων αντιρετροϊκων φαρμακων, εγινε δεκτη με ενθουσιασμο απο τους ανθρωπους που ασχολουνται με το AIDS. Μαλιστα, σε ενα διεθνες συνεδριο για το AIDS το οποιο διεξαχθηκε το 1996, καποιος γιατρος εφτασε στο σημειο να ανακοινωσει οτι τα φαρμακα μπορει να καταφερουν να εξαλειψουν εντελως τον ιο HIV απο το σωμα!

Δυστυχως, μεσα σε εναν χρονο φανηκε καθαρα οτι ακομη και η αυστηρη προσκολληση στη θεραπευτικη αγωγη των τριων φαρμακων δεν μπορουσε να εξοντωσει τον ιο HIV. Ωστοσο, μια εκθεση του Κοινου Προγραμματος των Ηνωμενων Εθνων Κατα του HIV/AIDS (UNAIDS) λεει οτι «η συνδυασμενη θεραπεια με αντιρετροϊκα φαρμακα εχει βοηθησει ατομα θετικα στον ιο HIV να ζησουν μεγαλυτερο διαστημα, με καλυτερη υγεια και πιο παραγωγικη ζωη». Στις Ηνωμενες Πολιτειες και στην Ευρωπη, λογου χαρη, η χρηση αντιρετροϊκων φαρμακων εχει μειωσει τους θανατους απο AIDS κατα 70 και πλεον τοις εκατο. Επιπλεον, αρκετες μελετες εχουν δειξει οτι η επιλεκτικη θεραπεια με αντιρετροϊκα φαρμακα μπορει να μειωσει σημαντικα τις πιθανοτητες μεταδοσης του ιου HIV απο μια μολυσμενη εγκυο στο παιδι της.

Παρ’ ολα αυτα, εκατομμυρια ασθενεις που εχουν τον ιο HIV στερουνται τη δυνατοτητα ληψης αντιρετροϊκων φαρμακων. Γιατι;

«Ασθενεια των Φτωχων»

Η θεραπεια με αντιρετροϊκα φαρμακα χορηγειται ευρεως σε χωρες των οποιων οι κατοικοι εχουν υψηλο εισοδημα. Ωστοσο, η Παγκοσμια Οργανωση Υγειας (WHO) υπολογιζει οτι σε μερικες αναπτυσσομενες χωρες μονο το 5 τοις εκατο των ατομων που χρειαζονται τετοια θεραπεια εχουν προσβαση στα φαρμακα. Εκπροσωποι των Ηνωμενων Εθνων εχουν φτασει μαλιστα στο σημειο να περιγραψουν αυτη την ανισορροπια ως «σοβαρη αδικια» και «παραδοξη αχρειοτητα του συγχρονου κοσμου».

Ανιση προσβαση στη θεραπεια μπορει επισης να υπαρχει και αναμεσα σε πολιτες της ιδιας χωρας. Η εφημεριδα Δε Γκλοουμπ εντ Μεϊλ (The Globe and Mail) αναφερει οτι 1 στους 3 Καναδους που πεθαινουν απο AIDS δεν εχει λαβει ποτε αγωγη με αντιρετροϊκα φαρμακα. Αν και τα φαρμακα διατιθενται δωρεαν στον Καναδα, ορισμενες ομαδες εχουν παραβλεφθει. «Αυτοι που στερουνται την καταλληλη θεραπεια», λεει η παραπανω εφημεριδα, «ειναι εκεινοι που τη χρειαζονται πιο απεγνωσμενα: οι ιθαγενεις, οι γυναικες και οι φτωχοι». Η εφημεριδα Δε Γκαρντιαν (The Guardian) παρεθεσε τα λογια μιας Αφρικανης μητερας που ειναι θετικη στον ιο HIV: «Δεν μπορω να καταλαβω. Γιατι αυτοι οι λευκοι αντρες που εχουν σεξουαλικες σχεσεις με αντρες καταφερνουν να ζουν και εγω πρεπει να πεθανω;» Η απαντηση στο ερωτημα της σχετιζεται με τα οικονομικα δεδομενα της παραγωγης και διανομης φαρμακων.

Η μεση τιμη μιας θεραπευτικης αγωγης τριων αντιρετροϊκων φαρμακων στις Ηνωμενες Πολιτειες και στην Ευρωπη κυμαινεται απο 8.000 ευρω ως 12.000 ευρω το χρονο. Μολονοτι τωρα προσφερονται αντιγραφα αυτων των συνδυασμων φαρμακων σε μερικες αναπτυσσομενες χωρες με ετησιο κοστος 240 ευρω η λιγοτερο, το ποσο αυτο εξακολουθει να υπερβαινει σημαντικα τις οικονομικες δυνατοτητες πολλων ασθενων που εχουν τον ιο HIV και ζουν εκει οπου τα αντιρετροϊκα φαρμακα ειναι πιο αναγκαια. Ο Δρ Σταϊν συνοψιζει την κατασταση ως εξης: «Το AIDS ειναι ασθενεια των φτωχων».

Η Επιχειρηση Παραγωγης Φαρμακων

Η παρασκευη αντιγραφων απο φαρμακα που ειναι κατοχυρωμενα με ευρεσιτεχνια καθως και η πωληση τους σε μειωμενες τιμες δεν ειναι ευκολη υποθεση. Οι αυστηροι νομοι περι κατοχυρωσης με ευρεσιτεχνια σε πολλες χωρες απαγορευουν τη μη εξουσιοδοτημενη αντιγραφη επωνυμων φαρμακων. «Ειναι ενας οικονομικος πολεμος», λεει ο επικεφαλης μιας μεγαλης φαρμακοβιομηχανιας. Η παραγωγη αντιγραφων απο φαρμακα και η πωληση τους στις αναπτυσσομενες χωρες με σκοπο το κερδος, λεει, «δεν ειναι κατι δικαιο απεναντι στους ανθρωπους που εχουν ανακαλυψει αυτα τα φαρμακα». Οι επωνυμες φαρμακοβιομηχανιες ισχυριζονται επισης οτι η μειωση των κερδων θα μπορουσε να οδηγησει σε μειωση της χρηματοδοτησης προγραμματων ερευνας και αναπτυξης. Αλλοι ανησυχουν οτι τα αντιρετροϊκα φαρμακα χαμηλου κοστους που προοριζονται για τις αναπτυσσομενες χωρες θα μπορουσαν στην πραγματικοτητα να καταληξουν στη μαυρη αγορα στις αναπτυγμενες χωρες.

Οι υποστηρικτες των αντιρετροϊκων φαρμακων χαμηλου κοστους αντιτεινουν την αποψη οτι τα νεα φαρμακα μπορουν να παραχθουν με κοστος 5 ως 10 τοις εκατο του κοστους που αναφερουν οι φαρμακοβιομηχανιες. Λενε επισης οτι οι ιδιωτικες φαρμακευτικες εταιριες τεινουν να παραμελουν την ερευνα και την αναπτυξη φαρμακων για τις ασθενειες που πληττουν τις φτωχοτερες χωρες. Γι’ αυτον το λογο, ο Ντανιελ Μπερμαν, συντονιστης του προγραμματος Προσβαση σε Βασικα Φαρμακα, δηλωνει: «Για τα νεα φαρμακα, χρειαζεται να εφαρμοστει ενα διεθνως υποστηριζομενο συστημα το οποιο να επιβαλλει τη μειωση των τιμων σε επιπεδα προσιτα για τις αναπτυσσομενες χωρες».

Ανταποκρινομενη σε αυτη την παγκοσμια αναγκη για θεραπευτικη αγωγη με αντιρετροϊκα φαρμακα, η WHO ανεπτυξε ενα σχεδιο προκειμενου να παρασχει ως το τελος του 2005 αντιρετροϊκα φαρμακα σε τρια εκατομμυρια ανθρωπους που ζουν με τον ιο HIV/AIDS. «[Αυτος] ο στοχος δεν πρεπει να γινει αλλος ενας απραγματοποιητος στοχος του ΟΗΕ», προειδοποιησε ο Ναθαν Φορντ, απο τους Γιατρους Χωρις Συνορα. «Ο αριθμος αυτος αντιπροσωπευει τους μισους μονο απο τους φορεις του ιου HIV/AIDS που υπολογιζεται οτι χρειαζονται θεραπεια σημερα, και θα ειναι πολυ μεγαλυτερος [ως το 2005]».

Αλλα Εμποδια

Ακομη και αν οι αναπτυσσομενες χωρες προμηθευονταν αρκετα αντιρετροϊκα φαρμακα, θα επρεπε να υπερπηδηθουν και αλλα εμποδια. Μερικα φαρμακα πρεπει να λαβαινονται μαζι με τροφη και καθαρο νερο, αλλα εκατονταδες χιλιαδες ανθρωποι σε ορισμενες χωρες μπορουν να τρωνε μονο μερα παρα μερα. Τα αντιρετροϊκα φαρμακα (συνηθως 20 η περισσοτερα χαπια καθημερινα) πρεπει να λαβαινονται μια ορισμενη ωρα καθε μερα, αλλα πολλοι ασθενεις δεν εχουν τροπο να γνωριζουν τι ωρα ειναι. Οι συνδυασμοι φαρμακων χρειαζεται να ρυθμιζονται αναλογα με την κατασταση του ασθενους. Αλλα σε πολλες χωρες παρατηρειται σοβαρη ελλειψη γιατρων. Σαφως, η χορηγηση αντιρετροϊκης θεραπειας στις αναπτυσσομενες χωρες ειναι ενα προβλημα που δυσκολα θα υπερνικηθει.

Ακομη και ασθενεις σε αναπτυγμενες χωρες αντιμετωπιζουν δυσκολιες σε σχεση με τη χρηση μιας συνδυασμενης θεραπειας. Η ερευνα αποκαλυπτει οτι ενα ανησυχητικα κοινο φαινομενο ειναι το να παραλειπει ο ασθενης να λαβαινει ολα τα συνταγογραφημενα φαρμακα τις καθορισμενες ωρες. Αυτο μπορει να οδηγησει σε ανθεκτικοτητα στα φαρμακα. Τετοια ανθεκτικα στα φαρμακα στελεχη του ιου HIV μπορουν να μεταδοθουν και σε αλλους.

Ο Δρ Σταϊν επισημαινει αλλη μια προκληση την οποια αντιμετωπιζουν οι ασθενεις που εχουν τον ιο HIV. «Το παραδοξο με τη θεραπευτικη αγωγη για τον ιο HIV», λεει, «ειναι οτι μερικες φορες η θεραπεια σε κανει να αισθανεσαι χειροτερα απο ο,τι η ιδια η ασθενεια, ιδιαιτερα οταν η αγωγη αρχιζει προτου εμφανιστουν τα συμπτωματα». Οι ασθενεις που εχουν τον ιο HIV και οι οποιοι λαβαινουν αντιρετροϊκα φαρμακα συνηθως υποφερουν απο παρενεργειες οπως ο διαβητης, η ανακατανομη του λιπους, η υψηλη χοληστερινη και η μειωμενη οστικη πυκνοτητα. Μερικες παρενεργειες θετουν σε κινδυνο τη ζωη.

Προσπαθειες Προληψης

Ποσο αποτελεσματικες εχουν αποδειχτει οι προσπαθειες προληψης στην επιβραδυνση της εξαπλωσης του AIDS και στην αλλαγη της συμπεριφορας που κατατασσει καποιον στις ομαδες υψηλου κινδυνου; Εκτεταμενες εκπαιδευτικες εκστρατειες για το AIDS που εγιναν στην Ουγκαντα τη δεκαετια του 1990 μειωσαν το ρυθμο εξαπλωσης του ιου HIV σε εκεινη τη χωρα απο 14 τοις εκατο, οπως υπολογιζοταν, σε περιπου 8 τοις εκατο το 2000. Παρομοια, οι προσπαθειες που κατεβαλε η Σενεγαλη να ενημερωσει τους πολιτες της για τον κινδυνο της λοιμωξης HIV βοηθησε εκεινη τη χωρα να διατηρησει το ρυθμο εξαπλωσης του ιου HIV σε επιπεδο κατω του 1 τοις εκατο στον ενηλικο πληθυσμο της. Τετοια αποτελεσματα ειναι ενθαρρυντικα.

Απο την αλλη μερια, η εκπαιδευση για το AIDS δεν εχει αποδειχτει τοσο επιτυχης σε αλλες χωρες. Μια ερευνα που εγινε το 2002 αναμεσα σε 11.000 νεαρους Καναδους αποκαλυψε οτι οι μισοι μαθητες της πρωτης ταξης του γυμνασιου πιστευαν πως το AIDS μπορει να θεραπευτει. Συμφωνα με μια βρετανικη μελετη που διεξαχθηκε το ιδιο ετος, το 42 τοις εκατο των αγοριων ηλικιας 10 και 11 χρονων δεν ειχαν ακουσει ποτε για τον ιο HIV η το AIDS. Ωστοσο, ακομη και νεαροι που γνωριζουν για τον ιο HIV και το AIDS, καθως και για την απουσια θεραπειας, εχουν αναπτυξει σταση εφησυχασμου. «Για πολλους νεαρους», λεει ενας γιατρος, «ο ιος HIV εχει γινει απλως ενα απο τα πολλα προβληματα στη ζωη τους, οπως το αν θα φανε ενα καλο γευμα, με ποιον προκειται να ζησουν και αν θα πανε στο σχολειο».

Δεν μας εκπλησσει, λοιπον, η δηλωση της WHO οτι «η πιο αποτελεσματικη μεθοδος αντιμετωπισης της επιδημιας, ιδιαιτερα στις χωρες οπου παρατηρειται μεγαλη εξαπλωση της, πιθανοτατα ειναι το να εστιαστει η προσοχη στους νεους». Πως μπορουν να βοηθηθουν οι νεαροι ωστε να συμμορφωνονται με τις προειδοποιησεις που λαβαινουν σχετικα με το AIDS; Επισης, ειναι ρεαλιστικο να ελπιζουμε οτι θα υπαρξει θεραπεια;

Περσι, ελαβε αντιρετροϊκα φαρμακα το 2 τοις εκατο εκεινων που τα χρειαζονταν στην Αφρικη, σε συγκριση με το 84 τοις εκατο στην Αμερικη

Τι Ειναι τα Αντιρετροϊκα Φαρμακα;

Σε ενα υγιες ατομο, τα βοηθητικα Τ-λεμφοκυτταρα διεγειρουν η ενεργοποιουν το ανοσολογικο συστημα ετσι ωστε να αντιμετωπιζει τις λοιμωξεις. Ο ιος HIV στοχευει ιδιαιτερα σε αυτα τα βοηθητικα Τ-λεμφοκυτταρα. Χρησιμοποιει τα κυτταρα για να αναπαραχθει πιστα, εξασθενωντας και καταστρεφοντας τα βοηθητικα Τ-λεμφοκυτταρα μεχρις οτου αδυνατισει σε σοβαρο βαθμο το ανοσολογικο συστημα. Τα αντιρετροϊκα φαρμακα διαταρασσουν αυτη τη διαδικασια αναπαραγωγης.

Επι του παροντος, χορηγουνται τεσσερις κυριοι τυποι αντιρετροϊκων φαρμακων. Τα νουκλεοτιδικα αναλογα και τα μη νουκλεοτιδικα αναλογα αναχαιτιζουν την αντιγραφη του ιου HIV στο DNA καποιου ατομου. Οι αναστολεις πρωτεασης εμποδιζουν ενα συγκεκριμενο ενζυμο πρωτεασης που υπαρχει στα μολυσμενα κυτταρα να αναδομησει τον ιο και να παραγαγει περισσοτερα στελεχη του ιου HIV. Οι αναστολεις συντηξης εχουν σκοπο να αποτρεψουν την εισοδο του ιου HIV στα κυτταρα. Καταστελλοντας την πιστη αναπαραγωγη του ιου HIV, τα αντιρετροϊκα φαρμακα μπορουν να επιβραδυνουν την εξελιξη της λοιμωξης HIV σε AIDS, το οποιο θεωρειται η πιο σοβαρη κλινικη μορφη της ασθενειας του ιου HIV.

Η αντιρετροϊκη θεραπεια δεν συνταγογραφειται για ολους οσους ειναι φορεις του ιου HIV. Εκεινοι που ειναι η υποψιαζονται πως ειναι φορεις θα πρεπει να επισκεφτουν καποιον γιατρο προτου ξεκινησουν οποιοδηποτε προγραμμα θεραπειας. Το Ξυπνα! δεν υποστηριζει καποια συγκεκριμενη μεθοδο.

Γυναικες και AIDS

Οι γυναικες αποτελουν τωρα το 50 τοις εκατο των ενηλικων που ζουν με τον ιο HIV/AIDS

Το 1982, οταν διαγνωστηκε το AIDS σε γυναικες, επικρατουσε η αποψη οτι θα πρεπει να μολυνθηκαν μεσω ενδοφλεβιας χρησης ναρκωτικων. Συντομα, εγινε αντιληπτο οτι οι γυναικες μπορουσαν να μολυνθουν μεσω της φυσιολογικης σεξουαλικης επαφης και οτι διατρεχουν ιδιαιτερο κινδυνο να προσβληθουν απο τον ιο HIV. Παγκοσμια, οι γυναικες αποτελουν τωρα το 50 τοις εκατο των ενηλικων που ζουν με τον ιο HIV/AIDS. «Η επιδημια πληττει δυσαναλογα τις γυναικες και τις εφηβες που ειναι κοινωνικα, πολιτιστικα, βιολογικα και οικονομικα πιο ευαλωτες, και οι οποιες επωμιζονται το φορτιο της φροντιδας των ασθενων και των ετοιμοθανατων», αναφερει το UNAIDS.

Γιατι ανησυχει ιδιαιτερα τους ανθρωπους που ασχολουνται με το AIDS η εξαπλωση της ασθενειας αναμεσα στις γυναικες; Οι γυναικες που εχουν μολυνθει απο τον ιο HIV συνηθως αντιμετωπιζουν περισσοτερες διακρισεις απο ο,τι οι αντρες, ιδιως σε μερικες αναπτυσσομενες χωρες. Αν μια γυναικα ειναι εγκυος, κινδυνευει η υγεια του παιδιου της. Αν εχει ηδη παιδια, η φροντιδα τους γινεται προκληση, ιδιαιτερα σε περιπτωση που ειναι ανυπαντρη. Επιπλεον, γνωριζουμε σχετικα λιγα πραγματα οσον αφορα τα μοναδικα χαρακτηριστικα των γυναικων που εχουν μολυνθει απο τον ιο HIV και την κλινικη τους φροντιδα.

Ορισμενοι πολιτιστικοι παραγοντες κανουν την κατασταση ιδιαιτερα επικινδυνη για τις γυναικες. Σε πολλες χωρες, οι γυναικες δεν αναμενεται να συζητουν σεξουαλικα ζητηματα, και κινδυνευουν να υποστουν κακομεταχειριση αν αρνηθουν το σεξ. Οι αντρες εχουν συνηθως πολλες σεξουαλικες συντροφους και χωρις να το γνωριζουν μεταδιδουν τον ιο HIV σε αυτες. Μερικοι Αφρικανοι εχουν σεξουαλικες σχεσεις με νεοτερες γυναικες για να αποφυγουν τη μολυνση απο τον ιο η επειδη εχουν τη λανθασμενη αποψη οτι το σεξ με παρθενες μπορει να θεραπευσει το AIDS. Ευλογα, η WHO αναφερει: «Πρεπει να υπαρξουν παρεμβασεις με στοχο τους αντρες (καθως και τις γυναικες) προκειμενου να προστατευτουν οι γυναικες».

Μυθοι Σχετικα με το AIDS
▪ Τα ατομα που εχουν μολυνθει απο τον ιο HIV φαινονται αρρωστα. «Κατα μεσο ορο, χρειαζονται 10 με 12 χρονια περιπου για να εκδηλωθει AIDS σε ενα ατομο που εχει μολυνθει απο τον ιο HIV», λεει ο Δρ Τζεραλντ Τζ. Σταϊν. «Στο διαστημα αυτο, τα ατομα που εχουν μολυνθει απο τον ιο HIV θα εκδηλωσουν λιγα αναγνωρισιμα συμπτωματα, αν οχι κανενα, αλλα ειναι δυνατον να μολυνουν αλλους ανθρωπους».
▪ Το AIDS ειναι ασθενεια των ομοφυλοφιλων. Στις αρχες της δεκαετιας του 1980, το AIDS θεωρηθηκε αρχικα ασθενεια των ομοφυλοφιλων. Σημερα ομως, η ετεροσεξουαλικη επαφη ειναι ο κυριος τροπος μεταδοσης του ιου HIV σε μεγαλο μερος του κοσμου.
▪ Το στοματικο σεξ ειναι «ασφαλες σεξ». Συμφωνα με τα Κεντρα για τον Ελεγχο και την Προληψη των Ασθενειων, «αναριθμητες μελετες εχουν καταδειξει οτι το στοματικο σεξ μπορει να μεταδωσει τον ιο HIV καθως και αλλες σεξουαλικα μεταδιδομενες ασθενειες». Ο κινδυνος μεταδοσης του ιου HIV μεσω στοματικου σεξ δεν ειναι τοσο μεγαλος οσο μεσω αλλων σεξουαλικων συνηθειων. Ωστοσο, αυτη η συνηθεια εχει γινει τοσο διαδεδομενη ωστε μερικοι γιατροι αναμενουν οτι θα εξελιχθει σε σημαντικο τροπο μεταδοσης του ιου HIV.
▪ Υπαρχει θεραπεια για το AIDS. Αν και η αντιρετροϊκη αγωγη μπορει, σε μερικους ασθενεις, να επιβραδυνει την πορεια της εξελιξης του ιου HIV σε AIDS, δεν υπαρχει προς το παρον εμβολιο η θεραπεια.

Recommended For You