Ο Πειραιας και οι Ολυμπιακοι Αγωνες του 1896

Ενα γεγονος που δεν εχει προβληθει οσο θα επρεπε, απο την ιστορια του Πειραια ειναι η εμπρακτη συμμετοχη της πολης μας, στην διοργανωση και τελεση των πρωτων συγχρονων Ολυμπιακων Αγωνων που εγιναν στην Αθηνα το 1896.

Οι αγωνες διηρκεσαν εννια αγωνιστικες ημερες και συμφωνα με το παλαιο ημερολογιο ξεκινησαν στις 26 Μαρτιου του 1896, την επομενη δηλαδη της επετειου της Εθνικης μας παλιγγενεσιας, στις τρεις το μεσημερι με την πανηγυρικη τελετη στο Παναθηναϊκο Σταδιο. Θεωρω μεγα λαθος σημερα η αναγραφη της ημερομηνιας εναρξης των Ολυμπιακων Αγωνων να γινεται με βαση το νεο ημερολογιο, διοτι οι Ολυμπιακοι Αγωνες ουδεποτε προγραμματιστηκαν να γινουν Απριλιο. Ξεκινησαν την επομενη της εθνικης μας εορτης, ωστε η ημερομηνια της ελληνικης ανεξαρτησιας, η 25η Μαρτιου, να ακουστει και να γινει γνωστη ως τα περατα της οικουμενης.

Τοσο τα αγωνισματα οσο και η εορτης εναρξης αυτων εγιναν με επιτυχια και στον Πειραια. Κι αυτο σε μεγαλο βαθμο οφειλοταν στον Τρυφωνα Μουτζοπουλο, στην τεραστια αυτη προσωπικοτητα που ο Πειραιας ευτυχησε να εχει την περιοδο εκεινη για Δημαρχο. Ειναι παραξενο που σημερα στο βιογραφικο του καταγραφεται και η παραμικρη λεπτομερεια, αλλα αγνοειται η αναφορα του γεγονοτος οτι ηταν ο Δημαρχος των πρωτων συγχρονων Ολυμπιακων Αγωνων για τον Πειραια.

Ολυμπιακοι αγωνες μετα την αποφυγη πτωχευσης του Δημου Πειραιως

Και η αξια της συνεισφορας του γινεται ακομη μεγαλυτερη αν σκεφτει καποιος οτι ολα αυτα συνεβησαν λιγες μερες μονο μετα τη δραματικες στιγμες που εζησε ο Δημαρχος και το Δημοτικο Συμβουλιο με την παραλιγο ατακτη πτωχευση της πολης. Πτωχευση καθως πολλοι δρομοι, πλατειες και κηποι που χρησιμοποιουνταν στον Πειραια, που ο Δημος θεωρουσε οτι αποτελουσαν δημοσιες εκτασεις και που ειχε μετατρεψει σε δρομους προς το κοινο βεβαιως οφελος, αποδειχθηκαν ιδιωτικες και κατοπιν τουτου εχρηζαν υψηλων αποζημιωσεων.

Φυσικα ο Δημος αδυνατουσε να καταβαλλει τις αποζημιωσεις αυτες και θα οδηγειτο στην καταστροφη, αν ο Θεοδωρος Δηλιγιαννης προσωπικα δεν μεσολαβουσε και καταφερνε να περασει νομο «Περι οδοποιιας» στη Βουλη ο οποιος απαλλασσε τον Δημο απο την καταβολη ποσων που αδυνατουσε να καταβαλλει. Στις 21 Μαρτιου 1896, πεντε μονο ημερες πριν την εναρξη των Ολυμπιακων Αγωνων, το Δημοτικο Συμβουλιο βρεθηκε σε μια ιστορικη συνεδριαση οπου ο Δημαρχος Τρυφων Μουτζοπουλος ανακοινωσε το αισιο γεγονος της εκδοσης περι οδοποιιας νομου και της απαλλαγης των χρεων του. Κατοπιν αυτου αποφασιστηκε, η ανωνυμη μεχρι τοτε Πλατεια μπροστα απο το Αστικο Σχολειο να ονομαστει «Πλατεια Δηλιγιαννη», ενω η εικονα του Σωτηρα του Πειραια να ανεγερθει στην αιθουσα συνεδριασεων του Δημοτικου Συμβουλιου.

Μετα το περας της Συνεδριασης ο Μουτζοπουλος εφυγε προς συναντηση με τον Θεοδωρο Δηλιγιαννη, οπου του διεμηνυσε προσωπικα τις ευχαριστιες του Δημοτικου Συμβουλιου ενω του επεδωσε και το ψηφισμα του Συμβουλιου με το οποιο ανακηρυσσεται ευεργετης της πολης. Κατω απο αυτες τις συνθηκες λοιπον ο Πειραιας συμμετειχε στην τελεση των πρωτων συγχρονων ολυμπιακων αγωνων.

Η προετοιμασια ειχε ξεκινησει πολυ νωριτερα. Τον Φεβρουαριο ηδη ο Δημος δια του τυπου ζητουσε απο τους Πειραιωτες που διεθεταν οικιες η δωματια προς ενοικιαση (με η χωρις επιπλα) και επιθυμουσαν να τα ενοικιασουν στους ξενους που θα ερχονταν στην Ελλαδα λογω των αγωνων να τα δηλωναν σε ειδικο γραφειο «Προνοιας» που λειτουργουσε στον Πειραια στην οδο Μπουμπουλινας 21.

Ομως οι Ολυμπιακοι Αγωνες στον Πειραια σηματοδοτουν μια αγνωστη σημερα ημερομηνια για τον Πειραια, που ειναι η 29η Μαρτιου του 1896.

Τελετη εναρξης με δυο ημερες καθυστερηση

Στις 29 Μαρτιου 1896, την Πεμπτη δηλαδη ημερα των αγωνων, ο Δημαρχος των Ολυμπιακων Αγωνων στον Πειραια, ο Τρυφωνας Μουτζοπουλος, κηρυττε την εναρξη των αγωνισματων στον Πειραια. Η τελετη ηταν βραδινη και συμφωνα με το προγραμμα ειχε ωρα εκκινησης στις 22.00 και κεντρο ολη παραλια ακτογραμμη του εμπορικου λιμανιου του Πειραια απο την Πλατεια Καραϊσκακη εως τον Τινανειο Κηπο. Ο Πειραιας ωστοσο ειχε εμπλακει λιγο νωριτερα στην διεξαγωγη των αγωνων. Ηδη κατα την Τριτη αγωνιστικη ημερα (στις 27 Μαρτιου) ειχε διεξαχθει απο το Ποδηλατοδρομιο του Νεου Φαληρου η εκκινηση του ποδηλατικου αγωνα των 100 χιλιομετρων, ενω την ιδια στιγμη μεσα στο Ποδηλατοδρομιο διεξαγονταν αγωνες τενις. Το Νεο Φαληρο ανηκε διοικητικα στον Πειραια. Καθως οι διοργανωτες ομως επιθυμουσαν διακαως τους Πειραιωτες να πηγαινουν να παρακολουθησουν τους αγωνες του ποδηλατοδρομιου δεν επετρεψαν την διοργανωση των εγκαινιων την ιδια ημερα που ξεκινουσαν οι αγωνες στον Πειραια.

Ημερα που εκανε μαλιστα δαιμονισμενο κρυο. Ματαιως η μουσικη του Βασιλικου Ναυτικου που παιανιζε προσπαθουσε να τονωσει το ηθικο αθλητων και θεατων. Ισως και αυτος να ηταν ο λογος που απο τους 19 αθλητες που ειχαν δηλωσει συμμετοχη στα 100 χιλιομετρα ποδηλασιας, ελαβαν μερος μονο εννια!

H Ολυμπιακη Ομαδα της Γερμανιας

Η αλησμονητη Παρασκευη

Πραγματικα εστω και με την αναβολη αυτης της μιας ημερας, στις 29 Μαρτιου στις εννια και μιση το βραδυ η πολη του Πειραια φωταγωγειται ενω ο Τρυφων Μουτζοπουλος φροντιζει να φωταγωγηθει και ο αραιοκατοικημενος ακομα λοφος της Μουνυχιας. Ολοι οι δρομοι του Πειραια ηταν σημαιοστολιστοι οπως επισης οι κηποι και οι πλατειες. Ολος ο λιμενας ελαμπε απο την φωταψια. Τα Θωρηκτα πλοια του στολου μας και τα αλλα πολεμικα ειχαν εισελθει στον λιμενα και τα φωτα τους ενισχυαν τον δημοτικο φωτισμο.

Η Στρατιωτικη Σχολη Ευελπιδων μολις δυο χρονια πριν το 1894 ειχε φυγει απο τις εγκαταστασεις της στον Πειραια και ειχε μεταφερθει στην Αθηνα. Αγημα της Σχολης επιστρεφει στην πολη του Πειραια για τις αναγκες του εορτασμου των Ολυμπιακων Αγωνων

Η φιλαρμονικη του Ναυτικου παιανιζε στην Πλατεια Καραϊσκακη, η Φιλαρμονικη του Δημου Πειραιως στον Τινανειο κηπο, ενω η Φιλαρμονικη της Αθηνας στην Βασιλικη αποβαθρα. Απο κοντα στο ιδιο σημειο και η Φιλαρμονικη του Ζαννειου Ορφανοτροφειου (η λεγομενη Φιλαρμονικη των Ορφανων) που παιανιζε μεσα απο μια φωταγωγημενη φορτηγιδα δεμενη στην Βασιλικη Αποβαθρα. Οι Βασιλεις κατεφτασαν πρωτα στο Δημαρχειο (Ωρολογιον) οπου τους ανεμενε ο Δημαρχος και το Συμβουλιο. Στο Δημαρχειο εφτασε και η Βασιλικη Οικογενεια της Σερβιας με τον Αλεξανδρο, απο κοντα και ο Ρωσος πριγκιπας Γεωργιος. Αυτοι μαζι με τα μελη της Κυβερνησης καταλαμβανουν τους εξωστες του Δημαρχειου. Τοτε μπροστα απο την παραλιακη οδο διερχεται η λαμπαδηφορια που διεξαγεται απο ναυτες των Θωρηκτων που στοιχισμενοι σε γραμμη κρατουν αναμμενους πυρσους. Πισω τους επισης κρατωντας πυρσους οι μαθητες του Γυμνασιου και τα μελη του Ομιλου Πεζοπορων Πειραιως.

Η Πλατεια Καραϊσκακη σε φωτογραφιση του 1896, ανακαινισμενη για τους Ολυμπιακους Αγωνες του ιδιου ετους.

Στις δεκα και μιση γινεται καυση πυροτεχνηματων απο τα πλοια, με τον κοσμο συγκεντρωμενο κατα μηκος της παραλιας απο το Δημαρχειο εως την Πλατεια Καραϊσκακη. Ο ενθουσιασμος ηταν ιδιαιτερως εντονος οπως και ολων των Πειραιωτων. Κι αυτο ειχε να κανει οχι με τις εορτες για εναρξη των Ολυμπιακων Αθληματων στον Πειραια, αλλα διοτι την ιδια μερα ειχε διεξαχθει ο Μαραθωνιος δρομος στον οποιο νικητης ηταν Ελληνας, ηταν ο θρυλικος Σπυρος Λουης. Τοτε το αγωνισμα του Μαραθωνιου δρομου δεν ηταν το τελευταιο με το οποιο εκλειναν οι Ολυμπιακοι Αγωνες οπως συμβαινει σημερα. Το νεκταρ της νικης του Μαραθωνιου μαζι με τις εκδηλωσεις του Πειραια, τον συγκεντρωμενο κατα χιλιαδες κοσμο στην παραλια γυρω απο το Δημαρχειο της πολης, δημιουργουν μια μοναδικη ατμοσφαιρα οπου τα πληθη ζητωκραυγαζουν διαρκως περιξ του δημαρχειου. Ηταν η ημερα που εμεινε στην ιστορια ως «αλησμονητη Παρασκευη».

Σε εκεινη την αλησμονητη Παρασκευη οι Πειραιωτες γιορτασαν τη συμμετοχη της πολης του Πειραια στους Ολυμπιακους Αγωνες, τη νικη στον Μαραθωνιο Δρομο του Ελληνα Σπυρου Λουη, αλλα και τη δευτερη νικη στο ιδιο αγωνισμα του Πειραιωτη Χαριλαου Βασιλακου, που την εποχη εκεινη των αγωνων κατοικουσε στο Πασαλιμανι.

Στις 11.30’, λιγο πριν τα μεσανυχτα, οι Βασιλεις φευγουν με εκτακτη αμαξοστοιχια για την Αθηνα, κι ετσι λαμβανει τελος η μοναδικη αυτη λαμπρη τελετη.

Η 29 Μαρτιου 1896 θεωρειται η ημερα που επισημα ξεκινησαν τα Ολυμπιακα αθληματα να τελουνται στον Πειραια. Θα πρεπει να αποτελει μια σημαντικη ημερα στην ιστορια της πολης.

Εφτασε η ωρα των αγωνισματων

Την επομενη ημερα Σαββατο 30 Μαρτιου του 1896, ξεκινουν οι αγωνες στον Πειραια, στις δεκα και μιση το πρωι με τους αγωνες κολυμβησης στο λιμενα της Ζεας. Παραλληλα στο Ποδηλατοδρομιο διεξαγονται ποδηλατικοι αγωνες των δυο και δεκα χιλιομετρων, παραλληλα με τους αγωνες τενις. Ο λιμενισκος της Ζεας θα μπορουσε να πει καποιος οτι ειναι ιδανικα κατασκευασμενος για τη τελεση αγωνων κολυμβησης. Ο ορμος σε ολο το μηκος του ηταν καταμεστος. Τα καθισματα που ειχαν στηθει ειχαν γεμισει απο νωρις. Επι σημαιοστολισμενης φορτηγιδας βρισκοταν η ελλανοδικος επιτροπη. Εγιναν τεσσερις αγωνες κολυμβησης 100 μετρων και 100 μετρων μονο για ναυτες του πολεμικου ναυτικου, 500 και 1.200 μετρων.

Ειδικα για τους αγωνες Κολυμβησης στη Ζεα διαβαστε αναλυτικα σε παλαιοτερο αφιερωμα εδω.

Την Κυριακη 31 Μαρτιου (εβδομη ημερα των αγωνων) στις τεσσερις το απογευμα γινεται μεγαλη συναυλια στο Νεο Φαληρο που σηματοδοτει την εναρξη των αγωνων της ιστιοπλοϊας. Την ιδια ημερα στο ποδηλατοδρομιο τερματιζουν οι ποδηλατες που μετειχαν στο μαραθωνιο ποδηλατικο δρομο. Απο τους 18 που δηλωσαν συμμετοχη μονο 6 ελαβαν τελικα μερος. Απο αυτους οι 4 ηταν Ελληνες και οι 4 ξενοι. Σημειο Εναρξης εξω απο τη Ριζαρειο Σχολη με κατευθυνση τον Μαραθωνα και απο εκει πισω για τον τερματισμο στο Νεο Φαληρο.

Αναβολη λογω ασχημων καιρικων συνθηκων

Τη Δευτερα 1 Απριλιου (ογδοη και προτελευταια ημερα των αγωνων) διεξαγεται στο ποδηλατοδρομιο δωδεκαωρος ποδηλατικος αγωνας που ξεκινα στις εξι το πρωι στις δεκα τη νυχτα.

Στον Φαληρικο ορμο ηταν να γινουν αγωνες κωπηλασιας και πολεμικης λεμβοδρομιας. Κι ενω τα παντα ηταν ετοιμα οι αγωνες αυτοι αναβληθηκαν λογω ασχημων καιρικων συνθηκων. Η παραλια του Νεου Φαληρου ηταν εκτεθειμενη στους ανεμους ιδιαιτερα κατα το μηνα Μαρτιο. Ο Τρυφων Μουτζοπουλος ειχε υποδειξει στην Επιτροπη Ολυμπιακων Αγωνων, αυτοι να γινουν στο λιμενα της Ζεας αλλα δυστυχως δεν εισακουστηκε. Ο λογος; Ξανα ο ιδιος. Οι Πειραιωτες να συγκεντρωθουν στο Νεο Φαληρο για να παρακολουθησουν τους δωδεκαωρους αγωνες ποδηλασιας αλλα και συγχρονως τους αγωνες κωπηλασιας. Η Επιτροπη δεν επιθυμουσε τη διασπορα αγωνων σε δυο διαφορετικα σημεια. Αν οι αγωνες κωπηλασιας γινονταν στη Ζεα στο Ποδηλατοδρομιο δεν θα ερχονταν οι Πειραιωτες που θα παρεμεναν στο κεντρο.

Κι ενω τα παντα ηταν ετοιμα οι αγωνες αυτοι αναβληθηκαν λογω ασχημων καιρικων συνθηκων. Η παραλια του Νεου Φαληρου ηταν εκτεθειμενη στους ανεμους ιδιαιτερα κατα το μηνα Μαρτιο.

Τα αναμεικτα συναισθηματα

Την ιδια ημερα ομως αναγγελλεται η ειδηση θανατου του Χαριλαου Τρικουπη απο τη Μασσαλια. Το λιμανι του Πειραια αποχαιρετα πολλους ξενους που ειχαν ερθει ακτοπλοϊκως στη χωρα μας και ετοιμαζεται να υποδεχθει με θλιψη τον μεγαλο νεκρο τον Χαριλαο Τρικουπη. Το γαλλικο ατμοπλοιο «Αμερικη» με αποστολη να παραλαβει τη σωρο του Τρικουπη απο Μασσαλια. Τα συναισθηματα αναμικτα. Απο τη μια ενας λαος που χαιρεται για τα κατορθωματα των αγωνων και ειδικα για τον Λουη κι απο την αλλη η Σημαιες κυματιζουν μεσιστιες. Μια μεγαλη θαλασσοταραχη πληττει τον Πειραια. Ο αερας φυσα Νοτιοδυτικος, αυτος ακριβως που κτυπαει την καρδια του λιμανιου. Οι ξενοι ταλαιπωρουνται να φυγουν. Το γαλλικο εμπορικο ατμοπλοιο «Αμερικη» φευγει εν μεσω κυματων να παραλαβει τον Τρικουπη. Οι εφημεριδες ασχολουνται με τον Εντισσον που κατορθωσε να δει ολοκληρο τον ανθρωπινο σκελετο. Οι παντες αναρωτιουνται πως ειναι δυνατον καποιος να δει στο εσωτερικο του σωματος.

Η ζωη συνεχιζεται στην πολη με τα δικα της μικρα η μεγαλα γεγονοτα, με τα δικα της προβληματα.

Του Στεφανου Μιλεση
http://pireorama.blogspot.gr

Recommended For You