Οι 220 τουρκικες λεξεις που χρησιμοποιουν οι Ελληνες καθημερινα

images

Οι λεξεις του καταλογου ειναι 220 αλλα δυο απο αυτες (μπορα και ταπι) δεν εχουν τουρκικη προελευση, επομενως ο καταλογος κανονικα εχει 218 λεξεις -το αφησα 220 στον τιτλο για να ειναι πιο στρογγυλο. Οταν λεμε “τουρκικη προελευση” συνυπολογιζουμε και την απωτερη αραβικη η περσικη προελευση των λεξεων.

Βεβαια, λειπουν πολλες λεξεις που λεμε συχνα, αλλα αφου ο συντακτης ηθελε να διαλεξει περιπου 200 λεξεις, καποιες επρεπε να αφησει εξω. Μοιραια προκυπτει το ερωτημα, ποσα ειναι τα τουρκικα δανεια της ελληνικης γλωσσας η (αν δεν μας ενοχλει η ανακριβεια), “ποσες ειναι οι τουρκικες λεξεις της ελληνικης γλωσσας”. Δεν ειναι ευκολες τετοιες μετρησεις, γιατι υπαρχουν λεξεις ξεχασμενες και λεξεις ζωντανες, οπως επισης υπαρχουν αρχικες λεξεις και παραγωγες-συνθετες λεξεις. Για παραδειγμα, απο τη λεξη ‘γλεντι’ εχουμε και το ρημα γλενταω, εχουμε τον γλεντζε και τη γλεντζου, που μας δινουν το επιθετο ‘γλεντζεδικος’ και το επιρρημα ‘γλεντζεδικα’. Εχουμε το υποριστικο “γλεντακι”, ενω στον Μπαμπινιωτη υπαρχει και ο ημιλογιος τυπος ‘γλεντιστης’. Εχουμε τελος και τον γλεντοκοπο, το γλεντοκοπι η γλεντοκοπημα, το ρημα γλεντοκοπω. Η μια “αρχικη” λεξη δινει δωδεκα μαζι με τα παραγωγα της. Δεν ειναι ολες τοσο παραγωγικες, αλλα καποιες ειναι περισσοτερο.

Πλαϊ σε καθε “τουρκικη” λεξη, ο αρχικος συντακτης δινει, σε παρενθεση, ενα συνωνυμο η μια εξηγηση με “αμιγως ελληνικες” λεξεις. Αυτο φυσικα δεν σημαινει οτι μπορουμε να αντικαταστησουμε τις “τουρκικες” λεξεις με τις “εγχωριες”, οπως επιχειρησαν καποιοι σε ενα μαζικο ηλεμηνυμα, που χρησιμοποιει αυτον τον καταλογο λεξεων, και που το κοροϊδευει δεοντως ο Γιαννης Χαρης σε προσφατο σχολιο του, δινοντας μερικα παραδειγματα τετοιας (υποθετικης και αγλωσσολογητης) αντικαταστασης:

«Το βραδυ τρωω μονο ενα πηγμενο γαλα» (γιαουρτι)
«Θα μας τρελανουν παλι οι ετησιες ανεμοι» (μελτεμια)
«Καναμε πολλη ευδιαθεσια χτες στου Νικου» (κεφι)
«Με τη ζεστη ενα υδροπεπονι ειναι ο,τι πρεπει» (καρπουζι)
«Οι φοιτητες στη Λαρισα πηγαν απο πυραυνο» (μαγκαλι)
«Τον κοιτουσε κι ετρεχαν τα πυκνορρευστα διαλυματα ζαχαρης» (σιροπια)

Οι 218 (220-2) τουρκικης προελευσης λεξεις του καταλογου ειναι:

1. Αγας (δεσποτικος-αυταρχικος),
2. Αγιαζι (πρωινο η νυχτερινο κρυο),
3. Αλανα (ανοιχτος χωρος),
4. Αλανι (αλητης)
5. Γιακας (περιλαιμιο),
6. Γιαπι (οικοδομη),
7. Γιαρμας (ροδακινο),
8. Γιαουρτι (πηγμενο γαλα)
9. Γιλεκο (περιθωρακιον)
10. Γινατι (πεισμα),
11. Γιουρουσι (επιθεση)
12. Γκαϊντα (ασκαυλος),
13. Γκεμι (χαλιναρι)
14. Γλεντι (διασκεδαση)
15. Γουρι (τυχη),
16. Γρουσουζης (κακοτυχος),
17. Δερβενι (κλεισουρα),
18. Εργενης (αγαμος),
19. Ζαμανια (μεγαλο χρονικο διαστημα),
20. Ζαρζαβατικα (λαχανικα),
21. Ζορι (δυσκολια),
22. Ζουμπουλι (υακινθος),
23. Καβγας (φιλονικια),
24. Καβουκι (καυκαλο),
25. Καβουρδιζω (φρυγανιζω-ξεροψηνω),
26. Καζανι (λεβητας),
27. Καϊκι (βαρκα)
28. Καλεμι (γραφιδα),
29. Καλουπι (μητρα-προτυπο),
30. Καλπικος (κιβδηλος),
31. Καπακι (σκεπασμα- καλυμμα),
32. Καραουλι (φρουρα-σκοπια),
33. Καρπουζι (υδροπεπων),
34. Κασμας (αξινα-σκαπανη)
35. Κατσικα (εριφι-γιδα)
36. Καφασι (κιβωτιο),
37. Κελεπουρι (ανελπιστο ευρημα)
38. Κεφι (ευδιαθεσια)
39. Κιμας (ψιλοκομμενο κρεας),
40. Κιοσκι (περιπτερο),
41. Κολαϊ (ευκολια-ανεση),
42. Κολαουζος (οδηγος),
43. Κοπιτσα (πορπη),
44. Κοτζαμ (τεραστιος-πελωριος),
45. Κοτσανι (μισχος),
46. Κοτσι (αστραγαλος),
47. Κουβαρντας (γενναιοδωρος-ανοιχτοχερης)
48. Κουβας (καδος-αγγειο),
49. Κουμπαρας (δοχειο χρηματων),
50. Κουσουρι (ελαττωμα-μειονεκτημα),




51. Κουτουρου (ασυνετα-απερισκεπτα),
52. Λαγουμι (υπονομος-οχετος),
53. Λαπας (χυλος),
54. Λεβεντης (ανδρειος-ευσταλης),
55. Λεκες (κηλιδα),
56. Λελεκι (πελαργος),
57. Λουκι (υδροσωληνας),
58. Μαγια (προζυμη-ζυθοζυμη),
59. Μαγκαλι (πυραυνο),
60. Μαγκουφης (ερημος),
61. Μαϊντανος (πετροσελινο-μακεδονισι)
62. Μαντζουνι (φαρμακο),
63. Μαουνα (φορτηγιδα)
64. Μαναβης (οπωροπωλης),
65. Μαραζι (φθιση),
66. Μαραφετι (μικρο εργαλειο),
67. Μασουρι (μικρο ξυλο),
68. Μαχαλας (συνοικια),
69. Μεζες (ορεκτικα),
70. Μελτεμι (ανεμος ετησιας),
71. Μενεξες (ευοσμο λουλουδι),
72. Μεντεσες (στροφιγγα),
73. Μερακι (ποθος),
74. Μερεμετι (επισκευη-επιδιορθωση)
75. Μουσαμας (κερωμενο-αδιαβροχο υφασμα),
76. Μουσαφιρης (φιλοξενουμενος-επισκεπτης),
77. Μπαγιατικο (μη νωπο),
78. Μπαγλαρωνω (δενω-φυλακιζω),
79. Μπαϊρακι (σημαια)
80. Μπακαλης (παντοπωλης),
81. Μπαλτας (πελεκι),
82. Μπαμια (ιβισκος ο εδωδιμος),
83. Μπαμπας (πατερας),
84. Μπαμπαλης (ο πολυ γερος),
85. Μπαξες (περιβολι-κηπος),
86. Μπαρουτι (πυριτιδα),
87. Μπατζακι (κνημη-σκελη),
88. Μπατζανακης (συγαμπρος-συννυφαδα),
89. Μπατιρισα (πτωχευω-χρεοκοπω),
90. Μπαχαρικο (αρωματικο αρτυμα),
91. Μπεκρης (μεθυσος),
92. Μπελας (ενοχληση),
93. Μπινες (κιναιδος-ασελγης)
94. Μπογια (βαφη-χρωμα),
95. Μπογιατζης (ελαιοχρωματιστης)
96. Μποϊ (αναστημα-υψος),
97. Μπολικος (αφθονος)
98. Μπορα (καταιγιδα)
99. Μποσικος (χαλαρος),
100. Μποστανι (λαχανοκηπος),




101. Μπουζι (παγος-ψυχρα),
102. Μπουλουκι (στιφος-ατακτο πληθος),
103. Μπουλουκος (καλοθρεμμενος-παχουλος),
104. Μπουνταλας (κουτος-ανοητος),
105. Μπουντρουμι (φυλακη),
106. Μπουρι (καπνοσωληνας),
107. Μπουτι (μηρος),
108. Μπουχτισμα (κορεσμος),
109. Ναζι (καμωμα-φιλαρεσκεια),
110. Νταβαντουρι (συγχυση)
111. Νταμαρι (φλεβα-λατομειο),
112. Νταμπλας (αποπληξια),
113. Νταντα (παραμανα-τροφος),
114. Νταραβερι (συναλλαγη-αγοραπωλησια) *** Λαθος, το νταραβερι ειναι ιταλικης προελευσης (dare e avere, δουναι και λαβειν). Το τουρκογενες αντιστοιχο ειναι το αλισβερισι.
115. Ντελαλης (διαλαλητης),
116. Ντελης (παραφρονας),
117. Ντερτι (καημος)
118. Ντιβανι (κρεβατι)
119. Ντιπ για ντιπ (ολωσδιολου),
120. Ντουβαρι (τοιχος),
121. Ντουλαπι (ιματιοθηκη),
122. Ντουμανι (καταχνια-καπνος),
123. Ντουνιας (κοσμος-ανθρωποτητα),
124. Παζαρι (αγορα-διαπραγματευση),
125. Παντζαρι (κοκκινογουλι-τευτλο),
126. Πατζουρι (παραθυροφυλλο),
127. Παπουτσι (υποδημα),
128. Περβαζι (πλαισιο θυρων),
129. Πιλαφι (ρυζι),
130. Πουστης (κιναιδος-ασελγης)
131. Ραχατι (ησυχια)
132. Ρουσφετι (χαριστικη εξυπηρετηση),
133. Σακατης (αναπηρος),
134. Σαματας (θορυβος),
135. Σεντουκι (κιβωτιο),
136. Σερτικο (τσουχτερο, βαρυ),
137. Σιναφι (συντεχνια, κοινωνικη ταξη),
138. ΣιντριβανιΙ(πιδακας),
139. Σιροπι (πυκνορρευστο διαλυμα ζαχαρης),
140. Σαϊνι (ευφυης),
141. Σοβας (ασβεστοκονιαμα),
142. Σοϊ (καταγωγη-γενος),
143. Σοκακι (δρομος),
144. Σομπα (θερμαστρα),
145. Σουγιας (μαχαιρακι),
146. Σουλουπι (μορφη-σχημα)
147. Ταβανι (οροφη),
148. Ταμπλας (αποπληξια-συγκοπη),
149. Ταπι (χωρις χρηματα)
150. Ταραμας (αυγοταραχο),




151. Τασακι (σταχτοδοχειο),
152. Ταχινι (αλεσμενο σουσαμι),
153. Ταψι (μαγειρικο σκευος),
154. Τεκες (καταγωγιο)
155. Τεμπελης (οκνηρος-ακαματης),
156. Τενεκες (δοχειο),
157. Τερτιπι (τεχνασμα-απατη),
158. Τεφαρικι (εκλεκτο-αριστουργημα),
159. Τεφτερι (καταστιχο)
160. Τζακι (παραγωνι),
161. Τζαμι (υαλοπινακας-γυαλι),
162. Τζαμπα (δωρεαν),
163. Τζαναμπετης (κακοτροπος-δυστροπος),
164. Τοπι (σφαιρα),
165. Τουλουμι (ασκος),
166. Τουλουμπα (αντλια),
167. Τουμπεκι (σιωπη),
168. Τραμπα (ανταλλαγη),
169. Τσαιρι (λιβαδι-βοσκοτοπι),
170. Τσακαλι (θως),
171. Τσακιρης (γαλανοματης),
172. Τσακμακι (αναπτηρας),
173. Τσαντα (δερματινη θηκη),
174. Τσαντιρι (σκηνη),
175. Τσαπατσουλης (ανοικοκυρευτος-ατσαλος),
176. Τσαρκα (επιδρομη-περιπλανηση),
177. Τσαντιζω (εξοργιζω-προσβαλω),
178. Τσαχπινης (κατεργαρης-πονηρος),
179. Τσεπη (θυλακιο)
180. Τσιγκελι (αρπαγη-σιδερενιο αγκιστρο),
181. Τσιγκουνης (φιλαργυρος)
182. Τσιμπουκι (καπνοσυριγγα),
183. Τσιρακι (ακολουθος),
184. Τσισα (ουρα)
185. Τσιφτης (αψογος-ικανος) **αυτο ειναι μαλλον λαθος, διοτι ο τσιφτης πρεπει να προερχεται απο τα αλβανικα• αντικαταστηστε το με το “τσιφλικι”
186. Τσιφουτης (φιλαργυρος),
187. Τσομπανης (βοσκος-ποιμενας)
188. Τσουβαλι (σακι),
189. Τσουλουφι (δεσμη μαλλιων),
190. Τσογλανι (νεος)
191. Τσοπανης (βοσκος) Υπαρχει και πιο πανω, ας βαλω στη θεσητου το τσουρεκι να μη χαλασει η αριθμηση
192. Φαρασι (φτυαρι-σκουπιδολογος),
193. Φαρσι (τελεια-απταιστα),
194. Φιντανι (φυτωριο),
195. Φιστικι (πιστακη),
196. Φιτιλι (θρυαλλιδα),
197. Φλιτζανι (κυπελλο),
198. Φουκαρας (κακομοιρης-αθλιος),
199. Φουντουκι (λεπτοκαρυο-λεφτοκαρο),
200. Φραντζολα (ψωμι),




201. Χαβας (μουσικος σκοπος)
202. Χαβουζα (δεξαμενη νερου),
203. Χαζι (ευχαριστηση),
204. Χαλαλιζω (συγχωρω),
205. Χαλι (αθλιο),
206. Χαλι (ταπητας),
207. Χαλκας (κρικος),
208. Χαμαλης (αχθοφορος)
209. Χαμπαρια (αγγελια-νεα),
210. Χανι (πανδοχειο),
211. Χαπι (καταποτι),
212. Χαραμι (αδικα),
213. Χαρμανης (χασισοποτης),
214. Χαρτζιλικι (μικρο χρηματικο ποσο),
215. Χασαπικο (κρεοπωλειο),
216. Χατιρι (χαρη),
217. Χαφιες (καταδοτης),
218. Χουζουρεμα (αναπαυση),
219. Χουι (ιδιοτροπια),
220. Χουνερι (παθημα-εξαπατηση
http://www.imerisia.gr

Recommended For You