Οι Ανθρωποι που Αναζητουν Ασφαλεια

images«Το τελος του 20ου Αιωνα δεν εφερε το τελος της αιματοχυσιας και των διωξεων που αναγκαζουν τους ανθρωπους να τρεπονται σε φυγη για να σωθουν. Δεκαδες εκατομμυρια ανθρωποι υποδεχτηκαν τη νεα χιλιετια σε στρατοπεδα προσφυγων και σε αλλα προσωρινα καταφυγια, με το φοβο οτι αν τολμουσαν να επιστρεψουν στα σπιτια τους θα εχαναν τη ζωη τους».—Μπιλ Φρελικ, Επιτροπη των Ηνωμενων Πολιτειων για τους Προσφυγες.

Ο ΤΖΕΙΚΟΜΠ ειχε ενα ονειρο. Ονειρευοταν εναν τοπο οπου οι ανθρωποι θα μπορουσαν να ζουν ειρηνικα, οι βομβες δεν θα σκοτωναν τα κατσικια της οικογενειας του και εκεινος θα μπορουσε να πηγαινει σχολειο.

Οι ανθρωποι στην πολη οπου εμενε του ειπαν οτι ενας τετοιος τοπος υπηρχε στην πραγματικοτητα, μολονοτι βρισκοταν πολυ μακρια. Ο πατερας του ελεγε οτι το ταξιδι ηταν πολυ επικινδυνο, διοτι στην πορεια ειχαν πεθανει μερικοι απο πεινα και διψα. Ωστοσο, οταν καποια γειτονισσα, της οποιας ο συζυγος ειχε σκοτωθει, ξεκινησε με τα δυο παιδια της, ο Τζεϊκομπ αποφασισε να κανει το ταξιδι μονος του.

Δεν πηρε μαζι του ουτε φαγητο ουτε ρουχα, και την πρωτη μερα το μονο που εκανε ηταν να τρεχει. Ο δρομος που οδηγουσε στην ασφαλεια ηταν στρωμενος με πτωματα. Την επομενη μερα συναντησε μια γυναικα απο την πολη του η οποια του ειπε οτι θα μπορουσε να συνεχισει μαζι με αυτην και τους συνταξιδιωτες της. Περπατουσαν μερες, προσπερνωντας ερημωμενα χωρια. Σε μια περιπτωση χρειαστηκε να διασχισουν ενα ναρκοπεδιο, στο οποιο σκοτωθηκε καποιος απο την ομαδα τους. Η τροφη τους ηταν τα φυλλα.

Δεκα μερες αργοτερα, οι ανθρωποι αρχισαν να πεθαινουν απο την πεινα και την εξαντληση. Συντομα, δεχτηκαν επιθεσεις απο αεροπλανα. Τελικα, ο Τζεϊκομπ περασε τα συνορα και εφτασε σε ενα στρατοπεδο προσφυγων. Τωρα πηγαινει στο σχολειο και δεν φοβαται πια οταν ακουει αεροπλανο. Ολα τα αεροπλανα που βλεπει τωρα μεταφερουν τροφιμα αντι για βομβες. Αλλα του λειπει η οικογενεια του και θα ηθελε να γυρισει στο σπιτι του.

Εκατομμυρια ανθρωποι σε ολο τον κοσμο βρισκονται στη θεση του Τζεϊκομπ. Πολλοι απο αυτους εχουν υποστει τραυματα απο τον πολεμο και υποφερουν απο πεινα και διψα. Λιγοι εχουν γνωρισει φυσιολογικη οικογενειακη ζωη, και πολλοι δεν θα γυρισουν ποτε στα σπιτια τους. Ειναι οι φτωχοτεροι απο ολους τους φτωχους του κοσμου.

Η Υπατη Αρμοστεια του ΟΗΕ για τους Προσφυγες χωριζει αυτους τους παμφτωχους περιπλανωμενους σε δυο κατηγοριες. Προσφυγας χαρακτηριζεται εκεινος που εγκαταλειπει τη χωρα του επειδη εχει βασιμους λογους να φοβαται πιθανη διωξη η βια. Το εσωτερικως εκτοπισμενο ατομο, παρομοια, αναγκαζεται να εγκαταλειψει το σπιτι του επειδη απειλειται απο τον πολεμο η παρεμφερεις σοβαρους κινδυνους, αλλα εξακολουθει να διαμενει στη χωρα του.

Κανενας δεν γνωριζει με ακριβεια ποσοι προσφυγες και εκτοπισμενοι πασχιζουν να επιβιωσουν σε προχειρα στρατοπεδα η ποσοι περιπλανιουνται αβοηθητοι απο τοπο σε τοπο αναζητωντας ασφαλεια. Συμφωνα με καποιες πηγες, ο συνολικος παγκοσμιος αριθμος προσφυγων ισως φτανει περιπου τα 40 εκατομμυρια, και οι μισοι ειναι παιδια. Απο που ερχονται ολοι αυτοι;

Προβλημα της Εποχης Μας

Το προβλημα των προσφυγων ελαβε νεα διασταση στο τελος του πρωτου παγκοσμιου πολεμου. Αμεσως μετα το τελος αυτου του πολεμου, αυτοκρατοριες διαλυθηκαν και εθνικες μειονοτητες υπεστησαν διωξεις. Ως αποτελεσμα, εκατομμυρια Ευρωπαιοι αναζητησαν ασυλο σε ξενες χωρες. Ο δευτερος παγκοσμιος πολεμος—πολυ πιο καταστροφικος απο τον πρωτο—αναγκασε εκατομμυρια περισσοτερους ανθρωπους να εγκαταλειψουν τα σπιτια τους. Απο το 1945, οι πολεμοι εχουν αποκτησει πιο τοπικο χαρακτηρα, αλλα ειναι εξισου τραυματικοι για τον αμαχο πληθυσμο που πληττεται απο τα δεινα τους.

«Μολονοτι ο πολεμος παντοτε δημιουργουσε μερικους προσφυγες, μονο στον εικοστο αιωνα οι διεθνεις διαμαχες εχουν επηρεασει ολοκληρους πληθυσμους», εξηγει ο Γκιλ Λασερ στο βιβλιο που εξεδωσε το 1993 με τιτλο Περα απο τη Φιλανθρωπια—Η Διεθνης Συνεργασια και η Παγκοσμια Κριση των Προσφυγων (Beyond Charity—International Cooperation and the Global Refugee Crisis). «Η καταργηση του διαχωρισμου μεταξυ στρατιωτων και αμαχων προκαλεσε μεγαλους αριθμους προσφυγων οι οποιοι επιζητουσαν απεγνωσμενα να γλιτωσουν απο τον ολεθρο που σπερνει η χωρις διακριση βια».

Επιπλεον, πολλες απο τις σημερινες διαμαχες ειναι εμφυλιοι πολεμοι οι οποιοι προκαλουν τεραστιες απωλειες, οχι μονο στους αντρες που ειναι σε ηλικια στρατευσης, αλλα επισης στις γυναικες και στα παιδια. Μερικες απο αυτες τις διαμαχες, που τροφοδοτουνται απο βαθια ριζωμενες εθνικες και θρησκευτικες διαιρεσεις, φαινονται ατελειωτες. Σε καποια αφρικανικη χωρα, στην οποια η παρουσα φαση του εμφυλιου πολεμου συνεχιζεται ηδη επι 18 χρονια, υπαρχουν τεσσερα εκατομμυρια εσωτερικως εκτοπισμενα ατομα, ενω εκατονταδες χιλιαδες αλλα εχουν καταφυγει στο εξωτερικο.

Σε ολες τις περιπτωσεις, ο μονος τροπος με τον οποιο οι καταπονημενοι απο τον πολεμο αμαχοι μπορουν να γλιτωσουν απο τη βια ειναι να εγκαταλειψουν το σπιτι τους. «Οι προσφυγες εγκαταλειπουν την πατριδα τους και ζητουν αδεια εισοδου σε μια αλλη χωρα, οχι επειδη το επελεξαν οι ιδιοι η για την προσωπικη τους ανεση, αλλα λογω απολυτης αναγκης», εξηγει το βιβλιο Η Κατασταση των Προσφυγων του Κοσμου 1997-1998 (The State of the World’s Refugees 1997-98). Ωστοσο, σημερα η εξασφαλιση αδειας εισοδου σε μια αλλη χωρα ισως να μην ειναι τοσο ευκολο πραγμα.

Τη δεκαετια του 1990 ο συνολικος αριθμος προσφυγων παγκοσμια μειωθηκε απο περιπου 17 σε 14 εκατομμυρια. Αυτη η φαινομενικη βελτιωση, ωστοσο, ειναι παραπλανητικη. Υπολογιζεται οτι την ιδια δεκαετια, ο αριθμος των εσωτερικως εκτοπισμενων ατομων εφτασε τα 25 με 30 εκατομμυρια. Τι εχει συμβει;

Η επισημη αναγνωριση καποιου ως προσφυγα εχει γινει δυσκολοτερη για διαφορους λογους. Οι χωρες ισως ειναι απροθυμες να δεχτουν αλλους προσφυγες, ειτε επειδη δεν μπορουν να αντεπεξελθουν σε μια μαζικη εισροη ειτε επειδη εχουν βασιμες ανησυχιες οτι ο μεγαλος αριθμος προσφυγων θα μπορουσε να προκαλεσει οικονομικη και πολιτικη ασταθεια. Μερικες φορες, ωστοσο, οι τρομοκρατημενοι αμαχοι δεν εχουν ουτε καν το σθενος, τα τροφιμα η τα χρηματα για το μεγαλο ταξιδι μεχρι τα συνορα. Μοναδικη τους επιλογη ειναι να μετακινηθουν σε μια ασφαλεστερη περιοχη μεσα στη χωρα τους.

Το Αυξανομενο Κυμα των Οικονομικων Προσφυγων

Μαζι με τους εκατομμυρια προσφυγες, με την κυριολεκτικη εννοια του ορου, υπαρχουν και εκατομμυρια αλλοι παμφτωχοι ανθρωποι οι οποιοι προσπαθουν να βελτιωσουν τη ζωη τους με το μονο τροπο που ξερουν—μεταναστευοντας σε μια χωρα στην οποια επικρατουν πολυ καλυτερες συνθηκες διαβιωσης.

Στις 17 Φεβρουαριου 2001 ενα παλιο σαπιοκαραβο προσαραξε σε καποια γαλλικη ακτη. Το φορτιο του αποτελουνταν απο σχεδον χιλιους αντρες, γυναικες και παιδια που βρισκονταν στη θαλασσα επι μια εβδομαδα περιπου χωρις φαγητο. Ο καθενας ειχε πληρωσει 2.000 δολαρια (περ. 2.200 ευρω) για αυτο το επικινδυνο ταξιδι, χωρις καν να γνωριζουν σε ποια χωρα πηγαιναν. Ο πλοιαρχος και το πληρωμα εξαφανιστηκαν οταν το πλοιο εφτασε στην ακτη. Ευτυχως, ομως, οι φοβισμενοι επιβατες διασωθηκαν και η γαλλικη κυβερνηση υποσχεθηκε να εξετασει τις αιτησεις τους για ασυλο. Εκατομμυρια ανθρωποι σαν αυτους επιχειρουν παρομοια ταξιδια καθε χρονο.

Οι περισσοτεροι απο αυτους τους οικονομικους μεταναστες αντιμετωπιζουν με τη θεληση τους σοβαρες κακουχιες και αβεβαιοτητες. Με τον εναν η με τον αλλον τροπο εξοικονομουν τα χρηματα για το ταξιδι επειδη στην πατριδα τους η φτωχεια, η βια, οι διακρισεις η τα απολυταρχικα καθεστωτα—και μερικες φορες ο συνδυασμος ολων αυτων—κανουν τη ζωη να φαινεται απελπιστικη.

Πολλοι πεθαινουν στην προσπαθεια τους να βρουν καλυτερη ζωη. Την περασμενη δεκαετια, 3.500 περιπου μεταναστες πνιγηκαν η εξαφανιστηκαν προσπαθωντας να περασουν το Στενο του Γιβραλταρ απο την Αφρικη προς την Ισπανια. Το 2000, πενηντα οχτω Κινεζοι μεταναστες πεθαναν απο ασφυξια ενω ηταν κρυμμενοι σε ενα φορτηγο που τους μετεφερε απο το Βελγιο στην Αγγλια. Αμετρητοι αλλοι μεταναστες πεθαινουν απο τη διψα στη Σαχαρα οταν τα παραφορτωμενα, σαραβαλιασμενα φορτηγα τους χαλανε στη μεση της ερημου.

Παρα τους κινδυνους, οι ορδες των οικονομικων προσφυγων σε ολο τον κοσμο αυξανονται αμειλικτα. Περιπου μισο εκατομμυριο ανθρωποι μπαινουν παρανομα στην Ευρωπη καθε χρονο και αλλοι 300.000 στις Ηνωμενες Πολιτειες. Το 1993, το Ταμειο των Ηνωμενων Εθνων για τον Πληθυσμο υπολογιζε οτι παγκοσμιως ο αριθμος των μεταναστων ηταν 100 εκατομμυρια, απο τους οποιους το ενα τριτο και πλεον ειχαν εγκατασταθει στην Ευρωπη και στις Ηνωμενες Πολιτειες. Αναμφιβολα, απο τοτε ο αριθμος αυξηθηκε σημαντικα.

Πολλοι απο αυτους τους μεταναστες δεν βρισκουν ποτε την ασφαλεια την οποια αναζητουν. Και ειναι λιγοι οι προσφυγες που βρισκουν ασφαλες και μονιμο ασυλο. Πολυ συχνα, αυτοι οι περιπλανωμενοι ανθρωποι γλιτωνουν απο μερικα προβληματα απλως και μονο για να βρεθουν αντιμετωποι με καποια αλλα. Το επομενο αρθρο θα εξετασει αναλυτικοτερα μερικα απο αυτα τα προβληματα και τα βαθυτερα αιτια τους.

Σε αυτη τη σειρα αρθρων, οταν αναφερομαστε σε εκτοπισμενα ατομα, δεν περιλαμβανουμε τους 90 με 100 εκατομμυρια ανθρωπους οι οποιοι εξαναγκαστηκαν να μετακινηθουν προκειμενου να εφαρμοστουν στην περιοχη τους αναπτυξιακα προγραμματα οπως φραγματα, μεταλλεια, δασοπονικα η αγροτικα εργα.

Recommended For You