Μπορειτε να Εμπιστευτειτε τα Μεσα Ενημερωσης;

ΠΟΛΛΟΙ αμφιβαλλουν για αυτα που διαβαζουν και ακουν στις ειδησεις. Για παραδειγμα, στα πλαισια μιας δημοσκοπησης το 2012 στις ΗΠΑ, οι συμμετεχοντες ρωτηθηκαν ποσο εμπιστευονται την ακριβεια, την αντικειμενικοτητα και την πληροτητα των ειδησεων στις εφημεριδες, στην τηλεοραση και στο ραδιοφωνο. Οι 6 στους 10 απαντησαν «λιγο» η «καθολου». Δικαιολογειται τετοια δυσπιστια;

images

Πολλοι δημοσιογραφοι, καθως και οι οργανισμοι στους οποιους εργαζονται, εχουν ως συνθημα τους την εγκυρη και ουσιαστικη ενημερωση. Ωστοσο, υπαρχουν λογοι για προβληματισμο. Εξεταστε τους ακολουθους παραγοντες:

ΜΕΓΙΣΤΑΝΕΣ ΤΩΝ ΜΜΕ. Τα κυριοτερα μεσα ενημερωσης ανηκουν σε λιγους αλλα πανισχυρους επιχειρηματικους ομιλους. Αυτα τα μεσα επηρεαζουν καθοριστικα το τι θα δημοσιοποιηθει, πως θα δημοσιοποιηθει και ποσο θα δημοσιοποιηθει. Επειδη σκοπος των επιχειρηματικων ομιλων ειναι ως επι το πλειστον το κερδος, οι αποφασεις που παιρνονται απο τα μεσα ενημερωσης ενδεχεται να εχουν ως εφαλτηριο οικονομικα συμφεροντα. Ειδησεις που μπορει να ζημιωσουν τους ιδιοκτητες των μεσων ισως αποσιωπουνται.

ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ. Πολλα απο οσα μαθαινουμε απο τα μεσα ενημερωσης αφορουν τα προσωπα και τα εργα της κυβερνησης. Καθε κυβερνηση θελει να πεισει το λαο να στηριξει την πολιτικη της και τους αξιωματουχους της. Και επειδη τα μεσα ενημερωσης αντλουν υλικο απο την κυβερνηση, δημοσιογραφοι και κυβερνητικες πηγες ενιοτε συνεργαζονται.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Στις περισσοτερες χωρες, τα μεσα ενημερωσης πρεπει να ειναι κερδοφορα προκειμενου να επιβιωσουν, και τα περισσοτερα κερδη τους προερχονται απο τη διαφημιση. Στις ΗΠΑ, τα περιοδικα αντλουν το 50 με 60% των εσοδων τους απο τη διαφημιση, οι εφημεριδες το 80%, ενω οι εμπορικοι τηλεοπτικοι και ραδιοφωνικοι σταθμοι το 100%. Για ευνοητους λογους, οι διαφημιζομενοι δεν θελουν να γινονται χορηγοι εκπομπων που δημιουργουν δυσμενες κλιμα για τα προϊοντα τους η για τον τροπο λειτουργιας τους. Αν δεν τους αρεσει το εργο που παραγει ενα μεσο ενημερωσης, μπορουν να διαφημιστουν αλλου. Εχοντας συναισθηση αυτου του γεγονοτος, οι συντακτες ισως αποσιωπουν ειδησεις που δημιουργουν αρνητικο κλιμα για τους χορηγους τους.

ΑΝΕΝΤΙΜΟΤΗΤΑ. Δεν ειναι ολοι οι δημοσιογραφοι εντιμοι. Ορισμενοι επινοουν ειδησεις. Για παραδειγμα, πριν απο λιγα χρονια ενας δημοσιογραφος στην Ιαπωνια ηθελε να αποδειξει οτι οι δυτες καταστρεφουν τα κοραλλια στην Οκιναβα. Αφου δεν βρηκε καθολου κοραλλια που να εχουν υποστει βανδαλισμο, κατεστρεψε μερικα μονος του και μετα τα φωτογραφισε. Επισης, οι φωτογραφιες μπορουν να τροποποιηθουν ετσι ωστε να εξαπατηθει το κοινο. Η τεχνολογια της επεξεργασιας εικονας εχει γινει πιο αποτελεσματικη, και ορισμενες αλλοιωσεις ειναι ουσιαστικα αδυνατον να εντοπιστουν.

ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Ακομα και αν προκειται για γεγονοτα απολυτα τεκμηριωμενα, ο τροπος με τον οποιο θα παρουσιαστουν εγκειται στην κριση του δημοσιογραφου. Ποια στοιχεια θα πρεπει να συμπεριληφθουν στο ρεπορταζ, και ποια οχι; Για παραδειγμα, μια ποδοσφαιρικη ομαδα μπορει να εχασε εναν αγωνα με διαφορα δυο γκολ. Αυτο ειναι γεγονος. Αλλα το γιατι εχασε η ομαδα ειναι μια αλλη ιστορια στην οποια ο δημοσιογραφος μπορει να δωσει ενα σωρο ερμηνειες.

ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ. Οταν οι δημοσιογραφοι ταξινομουν τα γεγονοτα για να φτιαξουν ενα καθηλωτικο ρεπορταζ, συχνα παραλειπουν λεπτομερειες που θα μπερδευαν η θα αφηναν ερωτηματικα. Ως αποτελεσμα, μερικα γεγονοτα μεγαλοποιουνται ενω αλλα υποβαθμιζονται. Επειδη οι εκφωνητες ειδησεων και οι δημοσιογραφοι της τηλεορασης ενιοτε πιεζονται να πουν μια περιπλοκη ειδηση μεσα σε ενα περιπου λεπτο, καποιες σημαντικες λεπτομερειες μπορει να παραλειφθουν.

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ. Τις προσφατες δεκαετιες, καθως οι τηλεοπτικοι σταθμοι πολλαπλασιαζονταν, ο χρονος που αφιερωναν οι τηλεθεατες σε ενα και μονο καναλι μειωθηκε δραστικα. Προκειμενου να κρατησουν το ενδιαφερον των τηλεθεατων, τα ειδησεογραφικα καναλια ενιωθαν υποχρεωμενα να προσφερουν κατι αποκλειστικο η διασκεδαστικο. Σχολιαζοντας αυτη την εξελιξη, το βιβλιο Προκαταληψη στα ΜΜΕ (Media Bias) δηλωνει: «Τα [τηλεοπτικα] δελτια ειδησεων εχουν γινει σοου με αλλεπαλληλες εναλλαγες εικονων οι οποιες επιλεγονται για να σοκαρουν η να προκαλεσουν, καθως και με ρεπορταζ που εχουν συντομευτει για να ταιριαζουν στο [ολο και μικροτερο] ευρος προσοχης των τηλεθεατων».

ΛΑΘΗ. Επειδη ειναι και αυτοι ανθρωποι, οι δημοσιογραφοι κανουν λαθη χωρις κακη προθεση. Μια λαθος λεξη, ενα λαθος κομμα, ενα γραμματικο λαθος—ολα αυτα μπορουν να αλλοιωσουν το νοημα μιας προτασης. Καποια στοιχεια μπορει να μην εχουν διασταυρωθει προσεκτικα. Αλλα και οι αριθμοι προσφερονται για λαθη, καθως ο δημοσιογραφος, μεσα στον αγωνα του να προλαβει τις προθεσμιες, μπορει ευκολα να γραψει εκ παραδρομης 10.000 αντι 100.000.

ΛΑΘΟΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Η ακριβης παρουσιαση των γεγονοτων δεν ειναι τοσο ευκολη υποθεση οσο ισως νομιζουν μερικοι. Αυτο που θεωρειται αληθες σημερα μπορει να αποδειχτει λαθος αυριο. Για παραδειγμα, καποτε ο κοσμος πιστευε οτι η γη ειναι το κεντρο του ηλιακου μας συστηματος. Τωρα ομως ξερουμε οτι η γη περιστρεφεται γυρω απο τον ηλιο.

Αναγκη για Ισορροπια

Παροτι η σοφια υπαγορευει να μην πιστευουμε το καθετι που διαβαζουμε στις ειδησεις, αυτο δεν σημαινει οτι δεν μπορουμε να πιστεψουμε απολυτως τιποτα. Το μυστικο ειναι να ειμαστε σε λογικο βαθμο επιφυλακτικοι αλλα παραλληλα να εχουμε ανοιχτο μυαλο.

Η Αγια Γραφη λεει: «Δεν δοκιμαζει το αφτι τα λογια οπως γευεται ο ουρανισκος την τροφη;» (Ιωβ 12:11) Να, λοιπον, μερικες πρακτικες συμβουλες οι οποιες θα μας βοηθουν να δοκιμαζουμε τα λογια που ακουμε και διαβαζουμε:

ΦΟΡΕΑΣ: Ποιος μετεδωσε την ειδηση; Προκειται για καποιο αξιοπιστο ατομο, για καποιον εγκυρο φορεα; Ειναι το εν λογω προγραμμα η εντυπο γνωστο ως εγκριτο η ως σκανδαλοθηρικο; Ποιος χρηματοδοτει το συγκεκριμενο μεσο ενημερωσης;

ΠΗΓΕΣ: Υπαρχουν αποδειξεις ενδελεχους ερευνας; Μηπως το ρεπορταζ βασιζεται σε μια μονο πηγη; Ειναι οι πηγες αξιοπιστες, αμεροληπτες και αντικειμενικες; Ειναι ισορροπημενες η εχουν επιλεχθει σκοπιμα ωστε να μεταδοθει μονο η μια αποψη;

ΣΚΟΠΟΣ: Αναρωτηθειτε: “Αυτη η ειδηση αποσκοπει πρωτιστως στο να ενημερωσει η στο να ψυχαγωγησει; Μηπως προσπαθει να πουλησει η να υποστηριξει κατι;”

ΥΦΟΣ: Οταν μια ειδηση παρουσιαζεται με υφος που αποπνεει θυμο, εμπαθεια η ισχυρη επικριση, αυτο δειχνει οτι προκειται για επιθεση και οχι για καταθεση αποψης.

ΣΥΝΕΠΕΙΑ: Συμφωνουν οι πληροφοριες με αλλα αρθρα η δημοσιευματα; Αν τα ρεπορταζ αντιφασκουν μεταξυ τους, να ειστε επιφυλακτικοι!

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ: Ειναι οι πληροφοριες αρκετα προσφατες ωστε να ειναι αποδεκτες; Κατι που θεωρουνταν σωστο πριν απο 20 χρονια μπορει να απορριπτεται σημερα. Απο την αλλη πλευρα, αν η ειδηση αφορα ενα γεγονος που βρισκεται τωρα σε εξελιξη, οι πληροφοριες μπορει να ειναι ελλιπεις και συγκεχυμενες.

Μπορειτε, λοιπον, να εμπιστευτειτε τα μεσα ενημερωσης; Μια σοφη συμβουλη βρισκουμε στα λογια του Σολομωντα, ο οποιος εγραψε: «Ο απειρος πιστευει καθε λογο, αλλα ο οξυδερκης εξεταζει τα βηματα του».—Παροιμιες 14:15.

*** g 12/13 σ. 4-7 Μπορειτε να Εμπιστευτειτε τα Μεσα Ενημερωσης; ***

Recommended For You