Καταρρευση ηφαιστειου δημιουργησε τσουναμι 180 μετρων!

imagesΤα αποτελεσματα της καταστροφης ειναι ακομα ορατα σε αυτο το ηφαιστειογενες νησι του Πρασινου Ακρωτηριου: η μια πλευρα του ηφαιστειου λειπει, στη θεση της μονο μια μεγαλη γεωλογικη ουλη. Σε ενα αλλο νησι, 55 χιλιομετρα μακρια, ογκολιθοι των 700 τονων δειχνουν να εχουν μετακινηθει μυστηριωδως 200 μετρα πανω απο την επιφανεια της θαλασσας. Τι συνδεει τα δυο νησια; Μια κατολισθηση βιβλικων διαστασεων που σηκωσε τσουναμι 200 μετρων, ενα απο τα μεγαλυτερα στο γεωλογικο αρχειο, προτεινει νεα μελετη στη διαδικτυακη εκδοση του Science.

Η καταρρευση

Η κατολισθηση συνεβη πριν απο 73.000 χρονια στο νησι Φογκο, εξω απο τις ακτες της Δυτικης Αφρικης, στην πραγματικοτητα ενα ηφαιστειο που ορθωνεται σημερα σε υψος 2.829 μετρων και εκρηγνυται τακτικα, περιπου καθε 20 χρονια. Κανεις δεν αμφισβητει οτι, καποια στιγμη στο μακρινο παρελθον, ο μισος ηφαιστειακος κωνος κατερρευσε -τα πετρωματα απο τα οποια αποτελουνταν βρισκονται σημερα πεταμενα στο βυθο. Αυτο για το οποιο δεν ηταν βεβαιοι οι γεωλογοι ειναι το εαν η πλαγια κατερρευσε ολοκληρη αποτομα, η αν διαλυθηκε σταδιακα, σε μια σειρα μικροτερων κατολισθησεων.

Η νεα ερευνα, την οποια υπογραφει διεθνης ομαδα ερευνητων, καταληγει στην εξηγηση οτι ολοκληρη η πλαγια, περιπου 160 κυβικα χιλιομετρα βραχου, επεσε με τη μια στη θαλασσα.  Οι μαρτυρες αυτου του καταστροφικου συμβαντος βρισκονται ακομα και σημερα στο Σαντιαγο, ενα αλλο νησι στο αρχιπελαγος του Πρασινου Ακρωτηριου. Οι ερευνητες παραξενευτηκαν απο ογκολιθους, ορισμενοι απο τους οποιους εχουν μεγεθος φορτηγου και βαρος 770 τονους, οι οποιοι βρισκονται διασπαρτοι μεσα στο νησι, ακομα και σε υψομετρο 200 μετρων και σε αποσταση 600 μετρων απο τις ακτες.


Οι ογκολιθοι στο νησι Σαντιαγο διαφερουν απο τη γεωλογια του τοπιου (Πηγη: Ricardo Ramalho / University of Bristol)

Οι γιγαντιοι βραχοι μοιαζουν αταιριαστοι σε ενα τοπιο απο φρεσκα ηφαιστειακα πετρωματα, λενε οι ερευνητες. Μοιαζουν ομως με τους ασβεστολιθους και τους βασαλτες που βρισκονται στην ακρη του νησιου. Η μονη ρεαλιστικη εξηγηση που μπορεσε να δωσει η ερευνητικη ομαδα ειναι οτι οι ογκολιθοι βρισκονταν καποτε στις αποκρημνες ακτες του νησιου και μεταφερθηκαν στο εσωτερικο του απο καποιο γιγαντιο τσουναμι. Με βαση την ενεργεια που θα απαιτουνταν για να συμβει κατι τετοιο, οι ερευνητες υπολογιζουν οτι το κυμα πρεπει να ειχε τουλαχιστον 180 μετρα υψος και να εφτασε σε υψομετρο τουλαχιστον 200 μετρων καθως κατεκλυζε τα υψωματα του Σαντιαγο.

Για να χρονολογησουν το συμβαν, οι ερευνητες εξετασαν τους ογκολιθους και μετρησαν την περιεκτικοτητα σε ηλιο-3, ενα ισοτοπο του αεριου ηλιου που παραγεται απο την προσκρουση κοσμικων ακτινων οταν ο βραχος ειναι εκτεθειμενος. Αυτο εδωσε μια ηλικια 73.000 ετων, εντος του οριου των ηλικιων που ειχε δωσει μια προηγουμενη μελετη για την κατολισθηση η τις κατολισθησεις, πριν απο 65 εως 124 χιλιαδες χρονια.

Τα τσουναμι

Ενα κυμα υψους 180 μετρων μπορει να ακουγεται υπερβολικο, αν σκεφτει κανεις οτι τα τσουναμι που σαρωσαν τον Ινδικο το 2004 και την Ιαπωνια το 2011 δεν ξεπερνουσαν τα 40 μετρα. Κι ομως, στο προσφατο παρελθον εχουν καταγραφει πολυ μεγαλυτερα κυματα. Το ρεκορ ανηκει στο συμβαν της 9ης Ιουλιου 1958, οταν ενας σεισμος εριξε 90 εκατομμυρια τονους βραχου στον απομονωμενο κολπο Λιτουγια της Αλασκας: το κυμα που εσκασε στην απεναντι πλαγια εφτανε σε υψος τον απιστευτο αριθμο των 550 μετρων.

Υπαρχει βεβαια μια σημαντικη διαφορα: τα τσουναμι της Αλασκα και του νησιου Φογκο, ξεκινησαν απο τοπικες κατολισθησεις, ουσιαστικα σημειακες πηγες στον χαρτη. Αντιθετα, τα τσουναμι του Ινδικου και της Ιαπωνιας προκληθηκαν απο τη μετατοπιση του βυθου σε μηκος εκατονταδων χιλιομετρων, και η καταστροφικη ενεργεια τους εφτασε πολυ μακρυτερα. Ενδεχομενη νεα κατολισθηση στο Φογκο δεν θα ειχε τοσο μεγαλες συνεπειες, θα κατεστρεφε ομως και παλι το απεναντι νησι του Σαντιαγο, με πληθυσμο 250.000 ανθρωπων.

Το ηφαιστειο του Φογκο εξερραγη για τελευταια φορα περυσι, με αποτελεσμα να καταστραφουν κτηρια και να εκτοπιστουν 1.200 ανθρωποι. Οπως σχολιαζει ο Ροκαρντο Ραμαλο, πρωτος συγγραφεας της μελετης, «οι κατοικοι του Πρασινου Ακρωτηριου εχουν σημερα να ανησυχουν για το πως θα ξαναφτιαξουν τις ζωες τους μετα την τελευταια εκρηξη. «Το Φογκο ομως μπορει να καταρρευσει και παλι, γι΄αυτο και πρεπει να επαγρυπνουμε».

Recommended For You