Ιστορικα Καφενεια της Αθηνας του 19ου Αιωνα

1834… Η Αθηνα, η μικρη πρωτευουσα του κοσμου, ξανακτιζεται πανω στα ερειπια της. Το χρωμα της Ανατολης σμιγει με τον αερα της Δυσης αρμονικα, πολη και ανθρωποι προοδευουν. Μεσα σε αυτην τη «sui generis» ατμοσφαιρα, οι Αθηναιοι – παλαιοι και οψιμοι – διατηρουν τις συνηθειες τους. Οι πρωτοι χωροι, λοιπον, που διαμορφωνονται – μετα την εξασφαλιση στεγης – ειναι τα καφενεια. Χωρος γνωριμος και προσφιλης απο την ελληνικη αρχαιοτητα, το καφενειο οφειλει την καταγωγη του στα «θερμοπωλια» της αρχαιας αγορας. Στα ειδικα καταστηματα που υπηρχαν στους χωρους συναθροισης, οπου οι πολιτες «πινοντες συνηρχοντο συνομιλουντες».

Το καφενειο της Αγορας: Με την ιδια λογικη και αυτη τη λειτουργικοτητα, στο εμπορικο κεντρο της Αθηνας των οθωνικων χρονων δημιουργουνται και γνωριζουν ακμη το «Καφενειον της Αγορας», στη βιβλιοθηκη του Αδριανου – κοντα στον Πυργο με το ρολοϊ που χαρισε στην πολη ο Ελγιν – κι αλλα μικροτερα καφενεια. Αλλωστε, σε αυτη την περιοχη μεταφερονται μετα την καταστροφη της Αθηνας απο τους Ερουλους, το 267 μ.Χ., οι δραστηριοτητες της αρχαιας αγορας και, εδω, λειτουργει το παζαρι απο την υστατη αρχαιοτητα ως τις 9 Αυγουστου 1884, που καηκε ολοσχερως. Φυσικα, το «Καφενειον της Αγορας» προϋπηρχε των χρονων της επαναστασης και επαναλειτουργει οταν στην Αθηνα αποκαθισταται η ταξη και οι ανθρωποι της επιστρεφουν στις εστιες τους. Το «Καφενειον της Αγορας» συγκεντρωνει ανθρωπους της μεσαιας και χαμηλης κοινωνικης ταξης που ερχονται στην αγορα προς αγραν εργασιας, να εργαστουν, να ψωνισουν, ακομη και να περασουν τον ελευθερο χρονο τους.

Μικρος καφενες στο Παζαρι της Αθηνας αμεσως μετα την απελευθερωση.

Το καφενειο της Ευρωπης: «Το κομψοτερο καφενειο των Αθηνων»: Την ιδια εποχη, στον ομφαλο της ελληνικης πρωτευουσας, στη οδο Αιολου απεναντι απο την εκκλησια της Αγιας Ειρηνης, «σωματωδης τις Γαλλις» η κυρια Ρομπερ, ιδρυει το πολυτελες «Καφενειον της Ευρωπης». Ο πατερας της, ο Γαλλος φιλελληνας Ρομπερ σκοτωθηκε απο τους Τουρκους κατα τη δευτερη πολιορκια της Ακροπολεως, τον Δεκεμβριο του 1826, με θυσια που θυμιζει ηρωα των Ομηρικων επων. Το «Καφενειο της Ευρωπης» ειναι το πρωτο στην Αθηνα που φερνει μπιλιαρδο. Ακμαζει πριν απο την ιδρυση του «Καφενειου της Ωραιας Ελλαδος» και εικονες απο την ατμοσφαιρα του μας μεταφερει ο περιηγητης Μπισον (1840, J.A. Buchon).

«Κοντα σ’ ενα μαγαζι τουρκικου τυπου, που μεσα του ο εμπορος καθεται οκλαδον χαμω, παιζοντας με τις χαντρες του κομπολογιου του, συνανταει κανεις ενα καφενειο γαλλικου τυπου με μπιλιαρδο απο μαονι. Εδω, εικοσι Μαλτεζοι καθιστοι στο δρομο περιμενουν τη μισθωση των υπηρεσιων τους, εκει, Ελληνες με ασπρη φουστανελα και χρυσα γιλεκα, καπνιζουν τις μακριες τους πιπες, ενω αλλοι Ελληνες ντυμενοι φραγκικα τελειωνοντας ενα μπουκαλι μπιρα, καπνιζουν πουρο η τσιγαρο και κουβεντιαζουν γαλλικα για τις παρισινες εφημεριδες. Ο ενας φοραει στολη ελληνικη με γαλλικες μποτες, ο αλλος ρεδιγκοτα γαλλικη με φουστανελα και γκετες ελληνικες. Η ελληνικη, η γαλλικη, η ιταλικη, η γερμανικη γλωσσα ακουγονται ταυτοχρονα και μια αναλυση μυθιστορηματος του Μπαλζακ διακοπτεται απο ενα πατριωτικο μονολογο για την Κρητη, τον Ομερ Πασα η τον Μαυροκορδατο».

Το καφενειον της ωραιας Ελλαδος: «Η κεντρικη διευθυνσις της εκκλησιας του λαου». «Στη διασταυρωση των οδων Ερμου και Αιολου, λογω της μεγαλης συρροης πολιτων – στη συναντηση των δυο αυτων αρτηριων της πολεως – ειναι το εντευκτηριον πολυαριθμων πολιτικαντηδων, που βρισκουν αφθονη υλη στην πολυπραγμονα αυτη κοινωνια για ακαταπαυστη και ζωηρη συζητηση…» («Οι σημερινοι Ελληνες» Tuck Erman – 1874, αναφερεται στην Αθηνα του 1867). Σ’ αυτο, λοιπον το πολυσυχναστο σταυροδρομι, στο ισογειο της οικιας Βρυζακη, το 1839 καποιος Ιταλος ονοματι Santo ιδρυει το θρυλικο Καφενειο «Bella Grecia» η Ωραια Ελλας. Το ιστορικο αυτο εντευκτηριο υπηρξε κεντρο της πολιτικης ζωης – κι οχι μονον – επι σαραντα ολοκληρα χρονια, απο την ιδρυση του ως τα 1879 που εκλεισε τις θυρες του.

Ο μεγαλος Δανος παραμυθας, ο Χανς Κριστιαν Αντερσεν επισκεπτεται την Αθηνα τον Απριλιο του 1841 και φυσικα την «Ωραια Ελλαδα» και γραφει σχετικα: «Η Αθηνα εχει μερικα ελληνικα η μαλλον τουρκικα καφενεια κι εκτος απο αυτα ενα καινουργιο ιταλικο, τοσο μεγαλο και κομψο, που θα εκανε εντυπωση ακομα και στο Αμβουργο και το Βερολινο. Εδω ειδα νεαρους Ελληνες με εθνικες στολες, σφιγμενους ομως τοσο πολυ, που σιγουρα θα ειχαν μελανιασει τα πλευρα τους. Παιζαν μπιλιαρδο καπνιζοντας, φορωντας γαντια και κρατωντας lorgnet. Αυτοι ηταν πραγματικα οι Ελληνες δανδηδες…».

Το Καφενειον της Ωραιας Ελλαδος γινεται στεκι της διανοησης και των προοδευτικων και δημοκρατικων Αθηναιων. Εδω, καιγεται φυλλο της φιλομοναρχικης εφημεριδας «Ελπις» σε ενδειξη διαμαρτυριας για τη σταση της κυβερνησης σε θεματα εξωτερικης πολιτικης. Και απο εδω, ξεκινα μια μεγαλη ομαδα επαναστατων στις 10 Οκτωβριου του 1862 που καταληγει στην πλατεια Συνταγματος και απαιτει την εξωση του Οθωνα. Στο ιδιο Καφενειο, παλι γινεται η εκκινηση της εξεγερσης κατα του Σπονεκ, του απολυταρχικου Συμβουλου του Γεωργιου, στις 30 Οκτωβριου του 1865, που οδηγησε στην αμεση απομακρυνση του. Μαλιστα, καποια μερα απο τους πολιτικους ρητορες κρατουσε ενα καλαθι κι οταν τον ρωτουσαν τι εχει μεσα, απαντουσε χαριτολογωντας: «κοπρια για τους… βασιλικους».

Ο Γαλλος αρχαιολογος Edmond About ερχεται στην Αθηνα το 1852 – και περνα μεσα στα γραφομενα του τη σπουδαιοτητατου Καφενειου: «Οι υπουργοι ξερουν οτι η θεση τους ειναι επισφαλης, οτι καμια κυβερνηση δεν κρατησε πολυ και οτι οι σχολιαστες του καφενειου «Η Ωραια Ελλας» αναγγελουν καθε πρωι το σχηματισμο ενος νεου υπουργειου». «Το Καφενειο τουτο – γραφει ενας ανωνυμος το 1868 σε φυλλαδιο υπο τον τιτλο «Φλυαριαι Ελληνος αγαπωντος την πατριδα του – δυναται να θεωρηθει ως η κεντρικη διευθυνσις της εκκλησιας του λαου. Εκει δικαζονται βασιλεις και υπουργοι, εκει αποκαλυπτονται επιτηδειως προσωπα και ενεργειαι. Εν αυτω η νεοτης αντιτασσει την οιστρηλατον ευφυϊαν της εις τας αυστηρας κρισεις των γεροντων». Κατα τη διαρκεια των «Λαυρεωτικων» το 1873, στο εσωτερικο του καφενειου της Ωραιας Ελλαδος λειτουργει ενα ανεπισημο χρηματιστηριο. «Εκατονταδες ανθρωπων συνωθουντο απο πρωιας μεχρι βαθειας νυκτος. Το σφαιριστηριον ειχεν αντικαταστησει τον σιδηρουν κλοιον χρηματιστηριου.

Περιξ δε του παναρχαιου εκεινου σφαιριστηριου ανθρωποι φεροντες φαιους υψηλους πιλους, αλλοι φεσακια, αλλοι λευκας φουστανελλας, ανθρωποι ους ηδυνασο να εκλαβης και ως γαλακτοπωλας, νηστεις απο της αυγης, εξηγριωμενοι ως γαλαι επι τη θεα κυνος, σειοντες τας χειρας αυτων ως Ελληνες ηθοποιοι, επωλουν και ηγοραζον «Λαυρια» ουχι γαιας αλλα χαρτια, εν απεριφραστω οχλοβοη, ως συμβαινει συνηθως εις το χρηματιστηριον». Αυτες ηταν και οι τελευταιες ημερες δοξας που γνωρισε η «Ωραια Ελλας», καθως το 1879 εκλεισε για παντα και περασε στην ιστορια της Αθηνας. Ανωνυμος ποιητης που θυμιζει τον ποιητικο ρυθμο του Αχιλλεως Παρασχου αναπολει: «… Το ευφρονεις στραταρχειον εν ανακωχη αρματων, / το ενομιζες ηρωον απο τροπαια γεματον…».

Το Καφενειον των Αγωνιστων: Στη συμβολη των δρομων Αιολου και Μητροπολεως, στην πλατεια Δημοπρατηριου, στο υπογειο της οικιας Τζαβελλα, λειτουργει απο τα πρωτα χρονια της Βαυαροκρατιας το Καφενειο των Αγωνιστων. Σ’ αυτο το απλο στεκι με ναργιλεδες κι εντονη τη μυρωδια της Ανατολης συναθροιζονται οι Ελληνες αγωνιστες, παραγκωνισμενοι απο τους Βαυαρους κι αναπολουν τα χρονια της δρασης και των αγωνων. Φουστανελλοφοροι και βρακοφοροι διηγουνται τα κατορθωματα τους και παιζουν σκακι, ντομινο και κυριως την «πρεφα των αγωνιστων».

Το Καφενειο του Χαφτα: Ο αγωνιστης Γιαννης Χαφτας ηταν απο τους ελαχιστους συναδελφους του που πηρε καποια αποζημιωση για τις υπηρεσιες του στην πατριδα. Του εδωσαν, λοιπον, ενα κομματι γης στην περιοχη της αδιαμορφωτης, τοτε, πλατειας Οθωνος, νυν Ομονοιας, οπου σημερα τα «Χαυτεια», και μεσα σ’ ενα δροσερο κηπο στηνει τον καφενε του και συγκεντρωνει αρκετους θαμωνες, ρομαντικους που προτιμουν να συνδυασουν τη συντροφια του καφε με την εξοχη, αλλα και Δημοκρατικους, αντιοθωνιστες, ενιοτε επαναστατες. Κλεινει λογω ανταγωνισμου το 1880.

Τα καφενεια των Βαυαρων: Οι Βαυαροι ζουν μεσα στη δικη τους κλειστη κοινωνια και δημιουργουν τρια δικα τους εντευκτηρια: αρχικα το «Zum Gruner baum», το «Πρασινο δενδρι» στη διασταυρωση της Ιερος οδου με την οδο Μεγαλου Αλεξανδρου. Στη συνεχεια στηνεται το «Pausilipum», το «Παυσιλυπον», στο ιδιο οικοπεδο που θα κτισθει αργοτερα το Πολυτεχνειο και, στα 1838, λειτουργει στην οδο Ομηρου (οπου

Τα δυο ξυλινα υπαιθρια καφενεια στους Στυλους του Ολυμπιου Διος.

σημερα το Γερμανικο Ινστιτουτο Γκαιτε) το… εξοχικον τοτε, αλλα πολυτελες Καφενειο -Μπυραρια «Φιλαδελφεια». Ο ζυθος, η μπιρα ρεει αφθονη στα στεκια αυτα, νιοφερτη απο τους Βαυαρους.

Το καφε Τσουραπι: Ο πολιτικος Καφενες: Τα πρωτα Οθωμανικα χρονια, στην περιοχη του Αρδηττου, στο Βατραχονησι κοντα στο Σταδιο, στηθηκε ενα… πολιτικο καφενεδακι – που θα δωσει και το ονομα του στην περιοχη – το Καφε Τσουραπι… Η ονομασια οφειλεται στο… τσουραπι, δηλαδη την καλτσα που επλεκε η γυναικα του καφετζη εξω απο τον καφενε – ενα τσουραπι που δεν τελειωνε ποτε – και κρατουσε… τσιλιες, καθως μεσα συναθροιζονταν αντιμοναρχικοι. Οταν αντιλαμβανοταν καποιο κινδυνο, ειδοποιουσε παραυτα τους «επαναστατες» που εστριβαν απο την πισω πορτα!.. Η φημη του ξεπερασε τα ορια της γειτονιας και αργοτερα συνανταμε καφενειο με το ιδιο ονομα στα Πευκακια, στο Λυκαβηττο.

Το Καφενειο των Γεροντων και των «ευφρονουντων»: Στα Χαυτεια, που πηραν το ονομα τους απο τον αγωνιστη Χαφτα, λειτουργησαν και δυο ιταλικα Καφενεια, το «Τιβολι» και της «Ωραιας Ιταλιας». Λιγα χρονια μετα, στη συμβολη των δρομων Πανεπιστημιου και Πατησιων δημιουργειται ενα νεο καφενειο «των Γεροντων» που αργοτερα μετονομαζεται σε «ευφρονουντων».

Καφενειον η «Ωραια Ελλας». Μοναδικη εικαστικη μαρτυρια του θρυλικου καφενειου. Στο κεντρο διακρινεται ο Γεωργιος Γενναδιος, αγορευων.

Ο ποιητης Σουρης θα γραψει: «Καφενειον ευφρονουντων, / νυκτα-μερα συζητουντων». Στο Καφενειο αυτο, καποιος ευφυης θαμωνας μια μερα δυσπραγιας – για τα ελληνικα πραγματα – αποκαλεσε την Ελλαδα «Ψωροκωσταινα»!.. Αυτην την ιδια προσφωνηση προσεδιδαν σε μια ηλικιωμενη Μικρασιατισσα χηρα που εκανε θεληματα για να εξασφαλισει τον επιουσιο και εξεφραζε την «εντιμον πενια»!..

Καφενεια του Πεδιου Αρεως: Στα χρονια του Οθωνα, στο Πεδιον του Αρεως, καθε Κυριακη απογευμα παιζει η στρατιωτικη μπαντα παρουσια του βασιλικου ζευγους και γινεται κοσμικη και λαϊκη συναξη με αποτελεσμα να δημιουργηθουν και να ακμασουν εξι εξοχικα καφενεδακια.

Καφενεια στις Κολονες: Ενδοξοτερο βιο γνωριζουν δυο ξυλινα – επισης εξοχικα – καφενεια στις «Κολονες» στους Στυλους του Ολυμπιου Διος οπου ερχονται ρομαντικοι και διανοουμενοι Αθηναιοι. Εδω, συχναζει και ο Σουρης που θα γραψει ποιημα εμπνεομενος απο τη γραφικοτητα του καφενε και μεταξυ αλλων λεει: «…Βαρεια εξαπλωμενος εις του Διος τους Στυλους, σαν θεριακλης Σουλτανος το ναργιλε ρουφω…».

Το Καφενειο της Ανατολης – μετεπειτα Ζαβοριτη: Στεγαζονται στο ισογειο της οικιας Ανδρεου Κορομηλα που χτιζεται το 1850 απο τον αρχιτεκτονα Παναγη Καλκο και λειτουργει ανελλιπως ως την κατεδαφιση του κτιριου, το 1964. Αρχικα το καφενειο ανηκε στον Βασιλη Βασιλειου ενω ο Γεωργιος Ζαβοριτης ηταν οδηγος του ατμοκινητου τροχιοδρομου της Αθηνας, του περιβοητου «κωλοσουρτη» και θαμωνας του καφενε.

Η παλια αγορα και ο πυργος του ρολογιου του Ελγιν, μεσα στη βιβλιοθηκη του Αδριανου (ο χωρος που λειτουργησε το «Καφενειον της Αγορας»). Υδατογραφια του Hans Hanke απο το εργο του Ludwig Kollnberger, 1837 (Εθνικο Ιστορικο Μουσειο).

Μεταξυ τους αναπτυχθηκε φιλια και καθως ησαν και οι δυο δυσαρεστημενοι με τη φυση της εργασιας τους, αποφασισαν να κανουν αμοιβαια αλλαγη επαγγελματος. Ετσι, ο μεν Βασιλειου εγινε οδηγος του «κωλοσουρτη», ο δε Ζαβοριτης διεπρεψε ως επιχειρηματιας του ομωνυμου Καφενειου!.. Ανατολης ειναι και αυτο το «Κεραμο» η «Κεραμεικος», που βρισκοταν στη γωνια των οδων Φιλελληλων και Μητροπολεως και συχναζαν οι ποιητες της Ρομαντικης Σχολης.

Καφενειον του κηπου του υπουργειου – μετεπειτα πλατειας Κλαυθμωνος: Το 1863 το κτιριο του Νομισματοκοπειου – που κτιζεται στα 1835 απο τον αρχιτεκτονα Χριστιανο Χανσεν – μετατρεπεται σε υπουργειο και στον κηπο του δημιουργειται ενα απλο καφενεδακι οπου συχναζουν κυριως δημοσιοι υπαλληλοι κι αναμεσα τους οι «παυσανιες» αυτοι που παυονται απο την εργασια τους σε καθε κυβερνητικη αλλαγη και… «θεσιθηρες» που κυνηγουν καποια θεσουλα.

Το Καφενειον της Ευρωπης, Αθηνα 1837. «Το κομψοτερον καφενειον των Αθηνων». Υδατογραφια του Hans Hanke απο το εργο του Ludwig Kollnberger (Εθνικο Ιστορικο Μουσειο).

Ο μεγας Αθηναιογραφος Δημητριος Καμπουρογλου μας διηγειται τον λογο που αναγει τον απλο αυτο καφενε σε ιστορικο: «Κατα το ετος 1878 ετυχε να καθησω στο καφενεδακι του κηπου του υπουργειου των Οικονομικων, το γνωστον ως “Καφενειον του κυρ Παντελη”, επιστατου αλλοτε του γυμνασιου στο Βαρβακειον». Κεινη την ημερα λοιπον, ειδα καποια εξαιρετικη κινησιν, απο παυσανιας και θεσιθηρας, που ειχαν αποτυπωμενην στη μορφη τους, αλλοι οδυνη, αλλοι ανιαν και αλλοι αμοιβαιαν ελπιδα. Εσκεφθηκα τοτε να περιγραφω ο,τι ειδα και εδημοσιευσα στο περιοδικο «Εστια» ενα σατιρικο σημειωμα, με την επιγραφην: «0 κηπος του Κλαυθμωνος», χωρις να φανταστω πως αθελα μου, εγινα και νονος του κηπου αυτου».

Το Καφενειον Γιαννοπουλου: Ο δευτερος λογοτεχνικος σταθμος: Θεωρειται ο επομενος λογοτεχνικος σταθμος μετα το καφενειον της Ωραιας Ελλαδος. Ιδρυεται γυρω στα 1880, στο ισογειον της οικιας Γιαννοπουλου, στη γωνια Σταδιου και Μουσων (νυν Καραγεωργη Σερβιας) με οψη προς την πλατεια Συνταγματος. «Στου Γιαννοπουλου συχναζε η ελιτ. 0 Ροϊδης με τις λουσατες ρεντικοτες, το λουλουδι στη μπουτουνιερα και το ημιψηλο, ο Γρυπαρης αψογος στην εμφανιση που καπνιζε μονο πουρα Αβανας, ο Αχιλλεας Παρασχος που κυκλοφορουσε παντα με λαντω, ο Φαλεζ, ο Δροσινης κ.α. Εκει εβρισκε κανεις ξενογλωσσες εφημεριδες, εκει κυκλοφορουσαν τα πιο φρεσκα κοινωνικα, πολιτικα και φιλολογικα νεα». (Ημερολογιον Σκοκου)

Το Καφενειο του Ζαχαρατου: «Το δευτερον και πιο ελευθερον κοινοβουλιον»: «Το Καφενειον Ζαχαρατου ειναι αληθες κοσμημα της πλατειας Συνταγματος και θα καταστει και παλιν, ως αλλοτε το απαραιτητον εντευκτηριον πασων των ηλικιων, ως ητο και πριν, δικαιως δε, αποδεχεται θερμα συγχαρητηρια δια το ωραιον καταστημα του, σημερον, επι τοις εγκαινιοις, ο κυριος Ζαχαρατος», «Εφημερις» 4 Δεκεμβριου 1888. Χαρας ευαγγελια, λοιπον, για τους Αθηναιους της πνευματικης και κοινωνικης ελιτ καθως στο ισογειο της οικιας Ιωαννου Βουρου, Σταδιου και πλατειας Συνταγματος – οπου σημερα το ξενοδοχειο Meridien – αρχιζει παλι να λειτουργει το καφενειο του Ζαχαρατου. Αρχικα, φιλοξενηθηκε στην απεναντι πλευρα στο ισογειο της οικιας Γιαννοπουλου, Σταδιου και Μουσων, οπου αργοτερα το βιβλιοπωλειον Ελευθερουδακη. Επι επτα και πλεον δεκαετιες το καφενειο του Ζαχαρατου υπηρξε το σημαντικοτερο στεκι διανοουμενων, πολιτικων και κοσμικων. Επισης, εδω, συνερχεται ο κυκλος του περιοδικου «Εστια» κι αναμεσα τους οι Ψυχαρης, Ξενοπουλος, Δροσινης, Παλαμας, Ροϊδης και Σουρης. Παραλληλα, συγκεντρωνει «τους μανιακους για την πολιτικη», «οι οποιοι ως τις τρεις το πρωι εξακολουθουν να αναπτυσσουν τα εκλογικα τους προγραμματα μεταξυ ομαδας νυκτοβιων». Αναμεσα στους «Γερουσιαστες του Ζαχαρατου» συγκαταλεγεται στα χρονια του Μεσοπολεμου, ο Αρμανδος Δελαπατριδης. Μεσα στο Καφενειο χρηζεται αρχηγος του κομματος των Κυανολευκων, με πολλους ακροατες και… κανενα οπαδο! Στον ιδιο χωρο διαλαλει το πολιτικο του προγραμμα και υποσχεται τη συσταση υπουργειου… Ερωτος! Το πολιτικο προσταγμα του λεει: «Αθηναιοι βγαλτε με και θα περνατε φινα, Φρενοκομεια παμπολλα θα χτισω στην Αθηνα!…». Καποτε κυκλοφορησε η φημη πως το Καφενειο του Ζαχαρατου θα κλεισει. Τοτε, στις 10 Ιανουαριου 1910, ο Σουρης, τακτικος θαμωνας γραφει μεταξυ αλλων με πικρια στον «Ρωμιο» του: «Κλεινει μεγα καφενειον αναμνησεων σπανιων».

Μη ρωτας, ερατεινε για το κρατος, συμφορα του / κλαψε για τον καφενε μοναχα του Ζαχαρατου… / Ποτε μου δεν επιστευα να κανει φαλιμεντο / μα τωρα κλαψε το και ’συ / με μια θλιψη περισση! / Μη λησμονεις πως τοχαμε, σαν αλλο Παρλαμεντο.

Ομως, το Καφενειο του Ζαχαρατου μελλεται να επιβιωσει και να γνωρισει κι αλλες δοξες γι’ αλλες πεντε δεκαετιες ακομη… Ο αειμνηστος Γεωργιος Παπανδρεου θα πει: «Το Καφενειον του Ζαχαρατου ειναι το δευτερο και το πιο ελευθερο – ισως – κοινοβουλιο απο το πραγματικο». Το ιστορικο Καφενειο του Ζαχαρατου τελειωσε μαζι με το κτιριο που επι εβδομηντα και πλεον χρονια το αγκαλιασε. Στα 1960 κατεδαφιστηκε και μαζι του χαθηκε η ομορφη εικονα της Παλαιος Αθηνας. Λιγο πριν το καφενειο Ζαχαρατου γινει παρελθον, το 1960, ο χρονογραφος Παυλος Παλαιολογος γραφει μεταξυ αλλων στην εφημεριδα «Το Βημα» με τον τιτλο «Καφενειου Θανατος». «Ενα Καφενειο κατεδαφιζεται στο τετραγωνο μου. Απο τα τελευταια…. Ποσα ταχα απομενουν; Αν ανηκα στους χορηγους θα εμπιστευομουν στην Ακαδημια, την απονομη επαθλου για τη συγγραφη της ιστοριας του καφενειου που πεθαινει… Απο τα μπρικια του βγαλμενη η συγχρονη ιστορια του εθνους! …Το καφενειο προπυργιο της καθαρευουσας, του ρομαντισμου, της ποιησεως των Παρασχων… Αναβατηρας που υψωνε και κατεβαζε αξιες. …Στα τραπεζακια του Ζαχαρατου επεφταν κι ανεβαιναν κυβερνησεις. Στου Ζαχαρατου γινοταν το ρεπορταζ των πολιτικων συντακτων. Ελεγαν, «εγκυροι κυκλοι» και ησαν οι κυκλοι του… Καφενειου!..».

Καφενεια της πλατειας Ομονοιας: Αρχαιοτερο ειναι το «Σολωνειον» που ιδρυεται στα 1849 στην περιοχη της αδιαμορφωτης ακομη πλατειας Ομονοιας. Στα 1879 λειτουργει – Πατησιων 19 – υπο τον Ζηνωνα Παπαναστασιου. Ακολουθει η «Δανιμαρκια», συγχρονη της αφιξης του Δανου βασιλεα Γεωργιου Α’, βραχυβιο καφενειο στα Χαυτεια, απεναντι απο το «Ευφρονουντων». Στα 1874 ανοιγει το Καφενειο Ζουνη, γωνια 3ης Σεπτεμβριου και πλατεια Ομονοιας – οπου σημερα το Ξενοδοχειο «Ομονοια» – και στα 1885 λειτουργει στο ιδιο μερος το Καφενειο Ζυθοπωλειο Ζαχαρατου. …1878, στη ΒΑ γωνια 3ης Σεπτεμβριου και πλατειας Ομονοιας (οπου το 1892 λειτουργει η επιχειρηση Ζαχαρατος – Καπερωνης) ανοιγει και γνωριζει ακμη το Καφενειο του Χαραμη. …1892, ο Σ. Ζαχαρατος με τον πεθερο του Κ. Καπερωνη ανοιγουν το πολυτελεστατο Καφενειο Ζαχαρατου – Καπερωνη. Η πλατεια Ομονοιας συγκεντρωνει πληθος κοσμου καθως ειναι κομβος συγκοινωνιακος με εντονη εμπορικη και θεατρικη κινηση. Στο γυρισμα του αιωνα θα ακμασουν και αλλα σπουδαια καφενεια οπως το «Ηβη» (1890) του «Μπερνιτσα» (1885), στη συνεχεια το «Μπαγκειον» κ.α. Στα 1875, στον οδηγο του Μπουκα αναφερονται σαραντα Καφενεια πρωτης ταξεως σε κεντρικους αθηναϊκους δρομους. Καθως ο 19ος αιωνας βαδιζει στη δυση του ο πληθυσμος της Αθηνας αυξανει και τα καφενεια πληθαινουν. «Τα οστρακοδερμα των καφενειων της πλατειας Συνταγματος και Ομονοιας, οι καταπινοντες τον κονιορτον της πρωτευουσης και κυλιομενοι εκουσιως εις τας ραδιουργιας της πολιτικης», οι θαμωνες, οπως τους χαρακτηριζει σκωπτικα ο Σκοκος, βριθουν στην Αθηνα!.. Συνεχιζουν να γραφουν… ιστορια. Γιατι, η ιστορια του νεοελληνικου καφενειου ειναι αυτη αυτη η νεοελληνικη ιστορια. «…Απο τα μπρικια του βγαλμενη η συγχρονη ιστορια του εθνους…»

ΑΡΤΕΜΙΣ ΣΚΟΥΜΠΟΥΡΔΗ «ΑΘΗΝΑΙΚΑ ΚΑΦΕΝΕΙΑ» ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΑΘΗΝΑ 15 ΣΕΠ 1998
https://anemourion.blogspot.gr

Recommended For You