Η επιθετικοτητα των παιδιων: Γενικες οδηγιες.

1. Αντι για ξυλο η φωνες  εφαρμοστε ενα συστηματικο και ξεκαθαρο συστημα αμοιβων και συνεπειων,  με τη βοηθεια και τη συμετοχη ολων των μελων της οικογενειας.
Αυτο σημαινει οτι:
Πρεπει να αποφασισετε τι ειναι πιο σημαντικο, ενοχλητικο η δυσλειτουργικο  στη συμπεριφορα του παιδιου σας και να απαντατε σε αυτο και οχι ανεξαιρετως στα παντα. Πρεπει να εχετε σαφεις και ξεκαθαρους κανονες στο σπιτι για πραγματα που αφορουν την ασφαλεια των παιδιων, τη ρουτινα τους, την ταξη κ.λπ. Αυτοι οι κανονες πρεπει να ειναι γνωστοι, να επαναλαμβανονται σε καθε ευκαιρια και να ειναι λογικοι.
Κανονες που δε λαμβανουν υποψη την ηλικια, τις ιδιαιτεροτητες (νηπιο, “δυσκολο”, υπερκινητικο, νοητικα ανωριμο) και τις δυνατοτητες η αδυναμιες του παιδιου (π.χ. δυσκολια στην εκφραση και κατανοηση του λογου), δε θα τηρηθουν και αυτο θα προκαλεσει απογοητευση και θυμο σε εσας και στο παιδι σας.
Εαν δεν ειστε σιγουροι για το αν αυτα που ζητατε απο τη συμπεριφορα του παιδιου ειναι λογικα για την ηλικια και τις δυνατοτητες του, ζητηστε τη γνωμη καποιου ειδικου, του εκπαιδευτικου της ταξης η συζητηστε το με αλλους γονεις.
2. Μην περιμενετε να «παραβει» το παιδι του κανονες για να σπευσετε να το τιμωρησετε, αλλα πριν απο αυτο:
Να παρεχετε επαρκη επιβλεψη στο παιδι και να μην το αφηνετε για μεγαλα χρονικα διαστηματα χωρις επιβλεψη και χωρις να ειστε ενημεροι που ειναι μεσα στο σπιτι και τι  κανει.
Να του υπενθυμιζετε τον κανονα (και γενικοτερα να του υπενθυμιζετε τι δεν πρεπει και, ακομα καλυτερα, τι πρεπει να κανει) απο κοντα και οχι με φωνες απο αλλο δωματιο.
3.  Να ειστε ετοιμοι να παρεμβετε οσο ειναι ακομη νωρις.
Μην περιμενετε τα πραγματα να εξελιχθουν ασχημα για να μπειτε μετα «στη μεση». Οταν η εμπειρια σας λεει οτι η ενασχοληση του παιδιου με καποια δραστηριοτητα η η αλληλεπιδραση του με καποιο προσωπο συνηθως καταληγει ασχημα, εξηγηθειτε απο την αρχη με ολους τους εμπλεκομενους, προειδοποιηστε οτι θα παρακολουθειτε και θα παρεμβετε και κρατηστε μια εποπτεια της καταστασης.
Ζητηστε τη συνεργασια και τη συμμορφωση των μεγαλυτερων μελων της οικογενειας και ξεκαθαριστε οτι αυτοι εχουν αποκλειστικα την ευθυνη αν συνηθιζουν να προκαλουν, να ενοχλουν το παιδι, δεν υποχωρουν η κανουν ακαταλληλους χειρισμους οταν εκεινο χανει τον ελεγχο. Αν δεν ειναι διατεθειμενοι να συμμορφωθουν, ζητηστε τους ευθεως να διακοψουν η να λιγοστεψουν τη συγκεκριμενη αλληλεπιδραση με το παιδι.
Παρολα αυτα, οταν αδερφια που ειναι σε κοντινες ηλικιες συνηθιζουν να μαλωνουν μη σπευδετε να παρεμβετε. Αν απευθυνθουν σε εσας για να «μπειτε στη μεση» («μαμα, αυτος με χτυπησε/μου πηρε το παιχνιδι κ.λπ») αποφυγετε να παρετε το μερος καποιου. Υπενθυμιστε τους κανονες και τις συνεπειες και προειδοποιηστε και τα δυο μερη οτι αν δεν ηρεμησουν, ολοι θα τιμωρηθουν. Εαν δειτε οτι κατασταση δε βελτιωνεται, να ειστε ετοιμοι να επιβαλλετε τις συνεπειες που εχετε συμφωνησει.  Οταν η ενταση υποχωρησει και κρινετε οτι χρειαζεται (πχ εχει γινει καποια ζημια, η καταλαβατε οτι, οντως, καποιος αδικηθηκε απο τον αλλο), ζητηστε χωριστα απο τον καθενα να μαθετε τι συνεβη. Εαν καποιος επιτεθηκε λεκτικα η σωματικα στον αλλο, η εκανε μια φθορα σε αντικειμενα, ειναι σημαντικο να την αποκαταστησει ζητωντας συγγνωμη και αναλαμβανοντας το κοστος (πχ δινοντας στο αλλο παιδι ενα αντιστοιχο δικο του πραγμα, η ξοδευοντας απο τον κουμπαρα η  χαρτζιλικι του για να διορθωθει η ζημια).
Εχει μεγαλη σημασια να διδαξετε απο νωρις το καθε παιδι  οτι ακομα κι αν αισθανθει οτι αδικειται απο καποιο αλλο μελος της οκογενειας, η ανταποδωση με φυσικη η λεκτικη  βια ειναι απαραδεκτη, γιατι ετσι χανεται το δικιο του και γινεται μερος του προβληματος. Συνεπως η συμπεριφορα αυτη θα εχει συνεπειες.
4. Οταν ζητατε απο το παιδι κατι η το προειδοποιειτε για κατι, να κατεβαινετε σωματικα στο επιπεδο του, κοιτωντας το στα ματια, με σταθερο  και ουδετερο τονο στη φωνη.
Σταθερος τονος θα πει αποφασιστικοτητα και οχι απειλητικοτητα. Προειδοποιω δε σημαινει απειλω, η εκφοβιζω, αλλα εξηγω ξεκαθαρα τι θελω να κανει παιδι, τι δε θελω να κανει και τι θα ακολουθησει αν δε συμμορφωθει, με τροπο σοβαρο που δειχνει οτι το εννοω.
5. Οταν βλεπετε οτι ενα μικρο παιδι δε συμμορφωνεται η επιμενει, να ειστε ετοιμοι να:
-παρεχετε φυσικη καθοδηγηση (παιρνω απο το χερι, απομακρυνω, περιοριζω κ,λ,π,)
-να του αποσπασετε την προσοχη
-να του τραβηξετε καπου αλλου το ενδιαφερον
-να κανετε χιουμορ
-να του παρεχετε ζεστη σωματικη επαφη, κοιταγμα στο προσωπο, αγκαλια, χαδι
6. Να ειστε προετοιμασμενοι οτι ενα παιδι με προβληματα συμπεριφορας θα συμπεριφερθει ασχημα η ακαταλληλα τις περισσοτερες φορες. Εστιαστε, επαινεστε και ανταμειψτε ακομα και τις ελαχιστες επιτυχιες του.
Μερικες ακομα προτασεις για την επιθετικοτητα:
1. Δωστε εσεις οι ιδιοι με τη συμπεριφορα σας το προτυπο για το πως πρεπει να φερεται το παιδι.
Τα παιδια μιμουνται οτι βλεπουν και βιωνουν. Οταν τα πειθαρχειτε με σωματικη η λεκτικη επιθετικοτητα, το αποτελεσμα θα ειναι να σας μιμουνται και να συμπεριφερονται επιθετικα προς τα εσας και προς αλλα παιδια.
2. Ψαξτε και βρειτε παγιδες επιθετικοτητας στο χωρο του σπιτιου και στο προγραμμα της οικογενειας.
Υπαρχει αρκετος χωρος για να παιξουν τα παιδια μαζι η και χωριστα το καθενα;
Υπαρχουν αρκετα υλικα για καθε παιδι (παιχνιδια, μπογιες, παζλ κ.λπ.).
Δινετε στο καθενα απο τα παιδια σας ισο ποσο θετικης προσοχης και χρονου;
Κανετε η βαζετε το παιδι σε ασχολιες η δραστηριοτητες που το βοηθουν να εκτονωθει σωματικα και να «βγαλει» την ενεργεια του με καταλληλο τροπο; (βολτες σε παρκα, παιδικες χαρες, συμμετοχη σε σπορ κ.λπ.)
Εχετε τακτοποιησει το προσωπικο και οικογενειακο σας προγραμμα ωστε να ειστε διαθεσιμοι, τοσο απο αποψη χρονου, οσο και ψυχολογικα  για να φροντισετε και να απασχοληθειτε προσωπικα  με το παιδι για καποιο διαστημα, καθε μερα;
Φερονται καταλληλα στο παιδι οσοι ασχολουνται μαζι του η υπαρχουν ατομα στο περιβαλλον που συστηματικα το προκαλουν, το μειωνουν, του δινουν αρνητικη προσοχη, το προτρεπουν να συμπεριφερεται επιθετικα και ακαταλληλα;
3. Μαθετε απο νωρις το παιδι σας να ελεγχει τη συμπεριφορα του με το σωστο τροπο.
Απο το πρωτο ακομα ξεσπασμα νευρων που θα εκδηλωσει σα νηπιο, αρχιστε να του μιλατε για τις διαφορετικες καταστασεις και τα συναισθηματα που προκαλουν με τροπο που μπορει να κατανοησει.
Πειτε του π.χ. «Ειναι ενταξει να θυμωνεις οταν πεφτουν οι κυβοι σου. Προσπαθησε ξανα. Στη μαμα δεν αρεσουν……… (οι φωνες/το δαγκωμα/το χτυπημα). Το χτυπημα ποναει. Το χτυπημα δεν ειναι σωστο. Σε παρακαλω να μη χρησιμοποιεις ετσι τα χερακια σου»
Διορθωνετε διαρκως με το λογο και οχι με φωνες η ξυλο τη συμπεριφορα του, δωστε του παραδειγματα απο την καθημερινη ζωη και δειξτε του τροπους για να αντιδρα αλλιως οταν αδικειται η οταν δε καταφερνει κατι.
4. Να παρεμβαινετε αμεσως. Οταν το παιδι γινεται επιθετικο προς τον εαυτο του η προς τους αλλους, τραβηξτε την προσοχη του καπου αλλου η βαλτε το να ηρεμησει για λιγο (π.χ. δωστε του time out) και μετα συζητηστε την αντιδραση του και αλλους εναλλακτικους τροπους που θα μπορουσε να συμπεριφερθει.
5. Δειξτε αμεσα προσοχη στο παιδι που υπεστη την επιθεση και οχι στο παιδι που επιτεθηκε.
Εστιαστε την προσοχη σας στο θυμα της επιθεσης και οχι σε εκεινο που επιτεθηκε, γιατι ακομα και η αρνητικη προσοχη θα ενισχυσει την επιθετικη συμπεριφορα. Βαλτε το παιδι που εκανε το επεισοδιο να ηρεμησει (δωστε time out), φυγετε αμεσως απο κοντα του και ανακουφιστε το αλλο παιδι.
Οταν το παιδι που επιτεθηκε βγει απο το time out αφου σας ζητησει την αδεια, ζητηστε του να κανει κατι καλο για το αλλο παιδι με τους τροπους που αναφερθηκαν πιο πανω..
6. Οταν επιβαλλετε συνεπειες προσεξτε να ειναι: λογικες, δικαιες, να εχουν συγκεκριμενη χρονικη διαρκεια, να μη βασιζονται στην εκδικητικοτητα και να εχουν ανακοινωθει εκ των προτερων στο παιδι.
ΚΩΤΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ
ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

Recommended For You