Δισεκτο το 2020: Τι σημαινει, θρυλοι και δοξασιες

Τα δισεκτα ετη αποτελουν το 25% των συνολικων ετων και διαθετουν 366 ημερες. Επισης στα δισεκτα ετη κατα παραδοση διοργανωνεται η πιο σημαντικη παγκοσμια αθλητικη συναντηση: οι Ολυμπιακοι αγωνες οι οποιοι αυτη τη φορα θα γινουν στο Τοκυο (24 Ιουλιου – 9 Αυγουστου 2020). {πηγη}

Τι ειναι το δισεκτο ετος;

Δισεκτο ονομαζουμε το ετος κατα το οποιο προσμετραμε μια μερα παραπανω. Αυτο το κανουμε για να διορθωσουμε τα σφαλματα που προκαλουνται απο τον μη ακριβη υπολογισμο της διαρκειας της ημερας, μια πληρους δηλαδη περιστροφης της γης κατα τη μετρηση του ηλιακου ετους.

Η ετησια περιφορα της Γης γυρω απο τον ηλιο θεωρειται οτι δε διαρκει μονο 365 ημερες αλλα κατι παραπανω. Συγκεκριμενα 6 ωρες, 9 λεπτα και 9 δευτερολεπτα κατα μεσο ορο. Ομως οι Ρωμαιοι απο το 600 π.Χ. ακολουθουσαν ενα ημερολογιακο ετος 365 ημερων, το οποιο καθε 4 χρονια προπορευοταν κατα ενα 24ωρο (σχεδον) απο το ηλιακο ετος. Οταν εφτασαν πλεον να γιορταζουν τις καλοκαιρινες γιορτες του θερισμου μεσα στον ημερολογιακο χειμωνα, αποφασισαν οτι αυτη η ανακολουθια δεν μπορουσε να συνεχιστει.

Μακραινοντας και κονταινοντας τον Φεβρουαριο

Για να διορθωθει η ανωμαλια, το 46 π.Χ. ο Ρωμαιος αυτοκρατορας Ιουλιος Καισαρας ζητησε τη βοηθεια του Ελληνα αστρονομου, μαθηματικου και φιλοσοφου Σωσιγενη. Εκεινος, βασισμενος στις γνωσεις του πατερα της αστρονομιας Ιππαρχου, υπολογισε το ηλιακο ετος σε 365 ημερες και 6 ωρες και ανελαβε να βρει εναν τροπο να στριμωξει καπου τις περισσευουμενες 6 ωρες της χρονιας. Αφου πρωτα επιμηκυνε το ετος 46 π.Χ. φθανοντας το στις 445 ημερες – προκειμενου να καλυψει τη διαφορα, ορισε να προστιθεται στο νεο ημερολογιακο ετος μια ημερα καθε 4 χρονια.

Και επειδη αυτη η ημερα εμπαινε αρχικα εμβολιμη και χωρις αριθμηση μετα τις 23 Φεβρουαριου, δηλαδη 6 ημερες πριν απο την ρωμαϊκη πρωτομηνια και ταυτοχρονα πρωτοχρονια (καλενδες) του Μαρτιου, ονομαστηκε δις εκτη ημερα (δευτερη εκτη ημερα) η αλλιως δισεκτη, εξ ου και το δισεκτο ετος.

Τους… ξεφυγε η εαρινη ισημερια

Και ενω ο χρονος κυλουσε συμφωνα με το Ιουλιανο ημερολογιο, τον 16ο αιωνα παρατηρηθηκε οτι εξαιτιας μιας μικρης αποκλισης (μια ημερα καθε 129 χρονια) η εαρινη ισημερια συνεβαινε στις 11 Μαρτιου, δηλαδη 10 ημερες νωριτερα. Ετσι ηρθε το 1.582 μ.Χ. το Γρηγοριανο (νεο) ημερολογιο να φερει την εαρινη Ισημερια στα σωστα της μετρα (21 Μαρτιου) προσθετοντας μια νεα προϋποθεση για να χαρακτηριστει ενα ετος δισεκτο: Την ακριβη διαιρεση των επαιωνιων ετων με το 400.

Αυτο σημαινει οτι για καθε 400 χρονια που περνουν δεν εχουμε 100 δισεκτα ετη αλλα μονο 97 (π.χ. το 1900 ηταν δισεκτο συμφωνα με το παλιο αλλα οχι με το νεο ημερολογιο, ενω το 2000 και το 2400 ειναι δισεκτα και στα δυο ημερολογια).

Γιατι το δισεκτο ετος θεωρειται γρουσουζικο; Οι θρυλοι και οι δοξασιες

Για το δισεκτο η βισεκτο χρονο επικρατουν πληθος προληψεων και δεισιδαιμονιων, απορροια της ρωμαϊκης επιρροης. Η δις εκτη εμβολιμη μερα θεωρειτο αποφρας και κατ’ επεκταση ολο το ετος. Σ’ αυτο πρεπει να συνετελεσε το γεγονος οτι οι Ρωμαιοι θεωρουσαν τον Φεβρουαριο ως μηνα των νεκρων και πιστευαν οτι αφηναν τον Αδη και κυκλοφορουσαν για λιγες μερες αναμεσα στους ζωντανους.
Ετσι το δισεκτο ετος δεν γινοταν η εναρξη εργασιας με μακροχρονια διαρκεια, οπως φυτευση αμπελων, θεμελιωση οικιων και συναψη γαμου. Η πιστη για το δισεκτο ετος μεταδοθηκε και στους Ελληνες, υστερα απο τη ρωμαϊκη κατακτηση.

Γι’ αυτο και το ετος κατα το οποιο συμβαινουν δεινα μεγαλα δεινα (πολεμοι, λιμοι, μεγαλες φυσικες καταστροφες κ.α.) καλειται «χρονος δισεχτος». Η αντιληψη αυτη απηχειται και στα δημοτικα τραγουδια, οπως στην παραλογη «Του νεκρου αδελφου», με τους στιχους:

Κι εμπηκε χρονος δισεκτος και μηνες οργισμενοι
κι’ επεσε το θανατικο, κι οι εννια αδερφοι πεθαναν.

Λεγεται ακομη οτι η λεξη δισεκτο απο ορθογραφικη παρανοηση παραπεμπει στο «δυσοιωνο» -λογω του αρχικου δισ- που συγχεεται με το φοβερο και τρομερο δυσ- (δυστυχια, δυσκολια, δυστοκια).

Βροχη οι προτασεις γαμου στην Ιρλανδια την 29η Φεβρουαριου!

Η ιρλανδικη παραδοση δινει την ευκαιρια σε καθε Ιρλανδη να κανει σε δισεκτο ετος προταση γαμου στον αγαπημενο της, την οποια εκεινος ειναι υποχρεωμενος να αποδεχτει! Και ισως επειδη καηκε η γουνα πολλων Ιρλανδων, οι 366 ημερες της θεοσταλτης ευκαιριας περιοριστηκαν μονο σε μια: Την 29η Φεβρουαριου. Αυτο ηταν και το κεντρικο θεμα της ρομαντικης ταινιας του 2010 «Leap Year» («Δισεκτο Ετος»). Το εθιμο θεωρειται οτι επιβληθηκε δια νομου το 1288 στη Σκωτια απο την βασιλισσα Μαργαριτα, για να επεκταθει συντομα στη Γαλλια, την Ιταλια και (το 1600) στην Αγγλια, ενω το βρισκουμε και στο Μοντρεαλ του 1920. Ενα γενναιο προστιμο περιμενε τον αντρα που θα αρνουνταν την προταση. Θα επρεπε να αποζημιωσει πλουσιοπαροχα την απογοητευμενη γυναικα αναλογα με το εισοδημα του η εστω να της αγορασει ενα μεταξωτο φορεμα.

Τι σχεση εχει ο Τζοκερ της τραπουλας με τα δισεκτα ετη;

Καποιοι ιστορικοι εικαζουν οτι τα 52 χαρτια της τραπουλας αποτελουν την εξελιξη ενος ετησιου ημερολογιου (ανα εβδομαδα) που χρησιμοποιουσαν οι Αιγυπτιοι. Οι 52 καρτες συμπληρωναν ενα ημερολογιακο ετος, ενω ο τζοκερ (οπως τον αποκαλουμε σημερα) ηταν το 53ο φυλλο που εκπροσωπουσε την 366η ημερα του δισεκτου ετους και καλυπτε τον μονο αριθμο των 365 ημερων.

Recommended For You