Αρχαιο κτιριο που ισως αναφερει στις περιηγησεις του ο Παυσανιας αποκαλυπτεται στη Σαλαμινα

Ενα καταποντισμενο, σημερα, κτιριο, ισως ενα απο τα τελευταια αρχαια δημοσια οικοδομηματα κοντα στον λιμενα της πολης της Σαλαμινος, που ενδεχομενως ειδε και αναφερει στην Περιηγηση του ο Παυσανιας τον 2ο αι. μΧ, αποκαλυπτεται σταδιακα στη Σαλαμινα

Ολοκληρωθηκε η δευτερη φαση της διεπιστημονικης υποβρυχιας ερευνας στις ανατολικες ακτες της Σαλαμινος που εξελιχθηκε, με εντατικους ρυθμους, σε θαλασσια εκταση μειζονος ιστορικης σημασιας: και συγκεκριμενα στον Ορμο του Αμπελακιου, λιμενα της Κλασικης πολης της Σαλαμινος, υπο τον ελεγχο του Αθηναϊκου κρατους και κυριο χωρο συγκεντρωσης του ενωμενου Ελληνικου στολου την παραμονη της ναυμαχιας του 480 π.Χ. και στην περιοχη στα βορεια και ανοικτα της χερσονησου της Κυνοσουρας, επι της οποιας εντοπιζονται τα σημαντικοτερα μνημεια της Νικης.

Η ερευνα πραγματοποιειται στο πλαισιο τριετους προγραμματος συνεργασιας (2016-2018), μεταξυ της Εφορειας Εναλιων Αρχαιοτητων (Ε.Ε.Α.) του ΥΠ.ΠΟ.Α. και του Ινστιτουτου Εναλιων Αρχαιολογικων Ερευνων (Ι.ΕΝ.Α.Ε.), υπο την διευθυνση της Δρος Αγγελικης Σιμωσι, Προϊσταμενης της Εφορειας, και του Γιαννου Γ. Λωλου, Καθηγητη του Πανεπιστημιου Ιωαννινων και Προεδρου του Ινστιτουτου, με την συμμετοχη του Εργαστηριου Θαλασσιας Γεωλογιας και Φυσικης Ωκεανογραφιας του Πανεπιστημιου Πατρων, υπο τον Καθηγητη Γιωργο Παπαθεοδωρου, με κυρια συνεργατιδα την Αναπλ. Καθηγητρια Μαρια Γεραγα.

Η υποβρυχια αρχαιολογικη ερευνα

Συνεχισθηκε η διερευνηση καταβυθισμενων αρχιτεκτονικων υπολειμματων στην δυτικη, και ιδιαιτερα στην βορεια πλευρα του εσωτερου τμηματος του Ορμου, που αποτελουσε τον εμπορικο και πολεμικο λιμενα της Σαλαμινος κατα τους Κλασικους, Ελληνιστικους εως και τους Ρωμαϊκους χρονους.

Στην δυτικη πλευρα, τεκμηριωθηκε η υπαρξη ισχυρου τετραγωνου πυργου, απο ογκωδεις λιθους (με πλευρα 7,70 μ.), που συνδεοταν, προφανως, με το ευρυτερο οχυρωτικο συστημα της Κλασικης-Ελληνιστικης πολης και του λιμενος της. Το 2016 στο βορειοδυτικο τμημα του Ορμου ειχε εντοπιστει σημαντικο μερος του συστηματος αυτου, δηλαδη μακρυ τειχος (“βραχιονας”), μηκους 162 μ., με ακραιο κυκλικο αμυντικο πυργο.

Φετος, διερευνηθηκε η βορεια πλευρα του Ορμου, σε περιοχη οπου ξεχωριζει νεωτερος μωλος, μηκους 48 μ., κατασκευασμενος (προ του 1900) με αρχαιο οικοδομικο υλικο, απο ενα η και περισσοτερα κτηρια.

Σε μικρη αποσταση απο τον μωλο στα δυτικα, αποκαλυπτεται, καταποντισμενη σημερα, σε βουρκωδες περιβαλλον, μεγαλη στιβαρη κατασκευη, απο λιθοπλινθους, επιμελους εμφανισης, σε μηκος 13 μ. Προκειται, κατα πασα πιθανοτητα, για κρηπιδα (με εντοπισμενη ισχυρη θεμελιωση στο νοτιο σκελος της) κτηριακης κατασκευης δημοσιου χαρακτηρα.

Η μορφη του κρηπιδωματος, μαζι με τα αλλα αρχιτεκτονικα στοιχεια και τα κινητα ευρηματα, σε συνδυασμο με την ευρεση παλαιοτερα (το 1882), σε αμεσα γειτονικο σημειο, μαρμαρινου βαθρου αγαλματος με αναθηματικη επιγραφη (I.G. ΙΙ2 1955), οδηγουν στην προκαταρκτικη ερμηνεια του κτηριου ως ναου η στοας, σε λειτουργια κατα την Υστερορωμαϊκη εποχη, ιδρυμενου πιθανως σε παλαιοτερους, Υστεροκλασικους-Ελληνιστικους χρονους.

Στα σημαντικοτερα ευρηματα, απο το στρωμα καταστροφης, κυριως απο την υστατη φαση λειτουργιας του κτηριου (στον 3ο αι. μ.Χ.) συγκαταλεγονται: Σπονδυλος αραβδωτου κιονα και μαρμαρινα θραυσματα βωμισκου, στηλης, αγαλματων και σκευων, καθως και τμηματα πηλινων Υστερορωμαϊκων λυχνων, απο γνωστα Αθηναϊκα καταστηματα-βιοτεχνιες και αλλα αγγεια.

Με βαση τα μεχρι τωρα ευρηματα, εκτιμαται οτι το αποκαλυπτομενο κτηριο θα πρεπει να ειναι ενα απο τα τελευταια αρχαια δημοσια οικοδομηματα παρα τον λιμενα της πολης της Σαλαμινος, ενδεχομενως ενα απο αυτα που ειδε και αναφερει στην Περιηγηση του ο Παυσανιας (1.35.3, 1.36.1), κατα τον υστερο 2ο αι. μ.Χ.

Η θαλασσια γεωφυσικη ερευνα

Οι συστηματικες θαλασσιες γεωφυσικες ερευνες εκτελεστηκαν στον Ορμο του Αμπελακιου καθως και βορεια και ανατολικα της Κυνοσουρας. Ο σκοπος των ερευνων ηταν διττος, αφενος ο εντοπισμος της ακτογραμμης της Κλασικης περιοδου και η ανασυνθεση της παρακτιας παλαιογεωγραφιας της περιοχης και αφετερου ο εντοπισμος στοχων πιθανης αρχαιολογικης σημασιας που “αναπαυονται” στην επιφανεια του πυθμενα η βρισκονται θαμμενοι κατω απο αυτον.

Οι ερευνες, οι οποιες ειναι οι πρωτες συστηματικες θαλασσιες γεωφυσικες ερευνες στην περιοχη της Κυνοσουρας, εδωσαν πολυ μεγαλο ογκο ψηφιακων δεδομενων υψηλοτατης ποιοτητας, των οποιων η επεξεργασια αναμενεται να ριξει φως στην παλαιογεωγραφικη εξελιξη της περιοχης και στον εντοπισμο στοχων αρχαιολογικης σημασιας. Εντοπιστηκε ενας πολυ μεγαλος αριθμος στοχων θαμμενων κατω απο τις χαλαρες αμμοιλυες του πυθμενα του Ορμου του Αμπελακιου. Μια υποενοτητα αυτων των στοχων (μερικες δεκαδες) εντοπιστηκε σε βαθος κατω απο τον πυθμενα, το οποιο πιθανως ανταποκρινεται στο στρωμα της Κλασικης περιοδου και της Ναυμαχιας. Η εκτιμηση του μεγεθους, του σχηματος και του υλικου αυτων των θαμμενων στοχων τους καθιστουν πολυ σημαντικους και υποψηφιους για ελεγχο κατα την επομενη ερευνητικη περιοδο.

http://www.elculture.gr

Recommended For You